Tâbiîn neslinden hadis ve fıkıh âlimi Mutarrif bin Abdullah buyurur ki:

“Günahkârlara karşı içinde bir merhamet hissi duymayan kimse, hiç olmazsa onlar için tevbe ve istiğfâr ile duâ etsin. Zira yeryüzündekilere Allah Teâlâ’dan mağfiret dilemek, meleklerin ahlâkındandır.”

Ne ibrettir ki, bir yanda on tonluk bir filin -Cenâb-ı Hakk’ın âmâde kılmasıyla- on yaşındaki bir çocuk tarafından çekilip götürüldüğünü görüyoruz; diğer yanda ise -insanın acziyetinin bir misâli olarak- mikroskopla bile zor görülecek kadar küçük bir virüsün, nice güçlü-kuvvetli pehlivan cüsselerini yere sermekte olduğuna şahit oluyoruz!..

Demek ki insan; Cenâb-ı Hakk’ın lûtfettiği güç ve kuvveti hiçbir zaman nefsine mâl etmemeli, aslâ büyüklenmemeli, nîmetlerin asıl sâhibini unutmamalıdır. Bilâkis, dâimâ şükür duyguları içinde olmalı, ilâhî azamet karşısında kendisinin bir toz zerresi kadar bile olmadığını anlamalı ve dâimâ Hakk’a ilticâ etmelidir.

“Ey insan, dünyadan birbirine zıt iki ses gelir. Acaba se­nin kalbin hangisini almaya istîdatlı?

O seslerden biri Allâh’a yaklaşanların (takvâ sahiplerinin) hâli, diğeri ise aldananların (âhireti unutup günahlara dalanların) hâlidir. Bu seslerden birini kabul ettin mi, öbürünü duymazsın bile! Çünkü seven bir kimse, sevdiğinin zıddı olan şeylere kar­şı âdeta kör ve sağır olur.”

Hadîs-i şerîfte buyrulur:

“Öyle bir zaman gelecek ki, o vakit şu üç şeyden daha kıymetli bir şey olmayacak:

‒Helâl para.

‒Cân u gönülden arkadaşlık yapılacak bir kardeş. (Yani zor zamanlarda derdinle dertlenecek bir din kardeşi… Bugün Sûriyeli, Gazzeli kardeşlerimizi gözümüzde bir canlandıralım…)

‒Kendisiyle amel edilecek bir Sünnet-i Seniyye. (Kaybolan sünnetleri ihyâ etmeliyiz…)” (Heysemî, I, 172)

Bâzen, çok basit ve önemsiz gibi görünen küçük bir iyilik, Cenâb-ı Hakk’ın merhametini o kadar celbedebilir ki, büyük ikram ve lûtuflara vesîle olur. Bu yüzden önemsiz zannedilen küçük hayırlardan da uzak kalmamak gerekir.

Bunun aksine bâzen de basit ve önemsiz zannedilen bir günah, Hak Teâlâʼyı o kadar gazaplandırabilir ki, kişinin âhiretini ebedî bir azap faslına çevirmeye yeter. Bunun içindir ki Bilâl bin Sa‘d -rahmetullâhi aleyh-:

“Günahın küçüklüğüne bakma! Fakat kime isyan ettiğine, kime karşı günah işlediğine bak!” îkâzında bulunmuştur.

Rabbinin rızâsını dileyen bir müʼmin, evvelâ kendisi hakkındaki ilâhî takdîre rızâ hâlinde olmalıdır.

Zeyneb bint-i Cahş -radıyallâhu anhâ- der ki:

Peygamber Efendimiz’e:

“–Ey Allâh’ın Rasûlü! İçimizde sâlihler bulunduğu hâlde biz helâk edilir miyiz?” diye sordum.

Rasûlullah -sallâllâhu aleyhi ve sellem- şöyle buyurdu:

“–Fısk ve fücûr (günahlar) çoğaldığı vakit, evet!” (Buhârî, Enbiyâ, 7)

Hz. Osman (r.a.) buyurur:

“Müttakî bir kulun alâmetlerinden biri; diğer insanları kurtulmuş, kendisini ise helâk olmuş görmesidir.

Sâlihlerle beraberlikten kasıt; gönül beraberliğidir, yani hayat ve hâdiseler karşısında sâlih ve sâdıklar gibi hissedip onlar gibi davranabilmektir. Böyle bir beraberlik hâli varsa zâhirî beraberliklerin de faydası vardır. Yine böyle bir beraberlik hâli varsa zâhirî ayrılıkların zararı yoktur.

Nitekim büyükler:

“Yemenʼdeki yanımda, yanımdaki Yemenʼde.” buyurmuş­lar­dır.