POSTED BY VEYSEL BINGÖL 09:00 NO COMMENTS
- Namaza başlarken ağız (dil) ile niyet etmek, Hanefi mezhebinde bid’at, Şafii ve Hanbeli mezhebinde sünnet, Maliki mezhebinde caizdir. Hanefi’de kalbi tatmin olmayanın dil ile de niyet etmesi caizdir.
- Kıyamda, Şafii mezhebindede ayaklar bir karış kadar açılır. Diğer üç mezhepte dört parmak kadar açılır.
- Namazda intikal tekbirleri Hanbeli mezhebinde vacip, diğer üç mezhepte sünnettir.
- Namazda Fatiha okumak, Hanefi mezhebinde vacip, diğer üç mezhepte farzdır.
- İmamın arkasında Fatiha okumak, Hanefi mezhebinde tahrimen mekruh, Şafii mezhebinde farzdır. Maliki ve Hanbeli mezhebinde, imam yüksek sesle okurken, tahrimen mekruh, sessiz okurken müstehaptır.
- Son teşehhüdde salevat okumak Şafii mezhebinde farz, diğer üç mezhepte sünnettir.
- Vitir namazı Hanefi mezhebinde vacip, imameyne ve diğer üç mezhebe göre sünnettir.
- Beş vakit namazın farzlarını cemaat ile kılmak, Hanefi, Şafii ve Maliki’de sünnet, Hanbeli’de vaciptir.
- Cuma namazına imamdan başka, Hanefi mezhebinde 3, Şafii ve Hanbeli mezhebinde 40, Maliki mezhebinde ise 12 erkek yetişir.
- Hanefi âlimlerinin çoğuna göre, tadil-i erkan vacip, imam-ı Ebu Yusuf ve diğer üç mezhebe göre farzdır.
- Hanefi mezhebinde seferde iken namazları cem etmek caiz değildir. Maliki mezhebinde seferde, hastalıkta, karanlıkla beraber yağmur ve çamur olunca, öğle ile ikindiyi, akşam ile yatsıyı birleştirerek kılmak caizdir. Şafii mezhebinde seferde, bu namazları, birleştirip, takdim veya tehir ederek kılmak caizdir. Yağmur yağarken de sadece takdim ederek birleştirmek caizdir. Hanbeli mezhebinde ise, seferde, hastalıkta, kadının müstehaza [özürlü] olmasında, idrar ve yel kaçırmak gibi abdesti bozan özürlerde, canından, malından ve namusundan korkanın, maişetine zarar gelecek olanın iki namazı cem edip kılmaları caizdir.
- Şafii ve Hanbeli mezhebinde kadının kadına imam olması caiz, Hanefi mezhebinde mekruh, Maliki mezhebinde sahih değildir.
- Teravihi on rekatta bir selam vererek kılmak üç mezhepte mekruh, Şafii'de sahih değildir.
- Bayram namazı, Hanbeli’de farz-ı kifaye, Hanefi 'de vacip, Şafii ve Maliki'de sünnettir.
- Bir namazı özürsüz terk eden Hanbeli, Şafii ve Maliki’de öldürülür. Hanbeli’de kâfir olduğu için, diğer ikisinde büyük günah işlediği için öldürülür. Hanefi’de namaza başlayıncaya kadar dövülüp hapse atılır. Özürle bir veya birkaç namazı kılamayanın durumu ise şöyledir: Şafii, Hanbeli ve Maliki’de, kazası olanın, sünnet kılması haramdır. Hanbeli ve Maliki’de, sabahın sünneti, vitir ve bayram namazı bundan müstesnadır. Hanefi’de ise, sünnetleri ve kuşluk, evvabin, tesbih, tehıyyet-ül-mescid gibi nafile namazları kılmak, kaza kılmaktan evladır. Çünkü bu kazalar bir özürle kılınamamıştır, böyle kazaya kalmak günah olmadığı için, sünnetleri ve nafileleri kılacak kadar ertelemek de Hanefi’de günah değildir. Ama namazları kasten, özürsüz terk eden, sünnet veya nafile kılamaz.
- Gaibin, yani uzak ülkede ölenin ardından burada cenaze namazı Şafii ve Hanbeli’de kılınabilir, Hanefi ve Maliki’de kılınmaz. Şehidin cenaze namazı Hanefi’de kılınır, diğer üç mezhepte kılınmaz. İntihar edenin cenaze namazı dört mezhepte de kılınır. Maliki’de ve Hanbeli’de ise, devlet başkanı intihar edenin cenaze namazını kılmaz. (Mizan-ı kübra)
- Seferi olmak için Hanefi’de 104 km, diğer üç mezhepte 80 km uzağa gitmek gerekir. Giderken yolda da seferi olunur. Üç mezhepte, giriş ve çıkış günleri hariç, 4 günden, Hanefi’de ise 15 günden az kalmaya niyet eden seferi olur. Hanefi’de seferde 4 rekatlık farzları, iki rekat kılmak vacip, Maliki’de, meşru yani günah olmayan seferde 2 kılmak sünnet, Şafii ve Hanbeli’de, 2 veya 4 kılmak da caizdir.
- Şafii veya Maliki olan veya taklit eden, mukim iken, hacda seferi olan Hanefi imama uyarak dört rekat farzları iki rekat olarak kılar ise, bu namazları sahih olmadığı için kaza etmesi gerekir.
ABDESTTE:
- Abdestin Farzları:
Hanefî mezhebinde:
1- Yüzü yıkamak,
2- İki kolu yıkamak [Eller kola dâhildir],
3- Başın en az dörtte birini mesh etmek,
4- İki ayağı yıkamak.
Mâlikî mezhebinde:
1- Niyet,
2- Yüzü yıkamak,
3- İki kolu yıkamak,
4- Başın tamamını mesh etmek,
5- İki ayağı yıkamak,
6- Muvalat [Ara vermeden, uzuvları peş peşe yıkamak],
7- Delk [Yıkanan yerleri ovmak].
Şâfiî mezhebinde:
1- Niyet,
2- Yüzü yıkamak,
3- İki kolu yıkamak,
4- Başın, az bir kısmını mesh etmek,
5- İki ayağı yıkamak,
6- Tertip [Sırayla yıkamak].
Hanbelî mezhebinde: Abdestin farzı altıdır. Abdestin şartları da farzdır. Bu farzlar da dâhil edilince, abdestte farzlar on oluyor:
1- Niyet,
2- Besmele çekmek,
3- Ağzı yıkamak,
4- Burnu yıkamak,
5- Yüzü yıkamak,
6- İki kolu yıkamak,
7- Başın tamamını mesh etmek [Kulaklar başa dâhildir],
8- İki ayağı yıkamak,
9- Tertip,
10- Muvalat.
- Deriden kan çıkınca, Hanefi’de abdest bozulur. Diğer üç mezheptebozulmaz.
- Deve eti yemek ve ölü yıkamak Hanbeli’de abdesti bozar, diğer üç mezhepte bozmaz.
- Mahrem olmayan kadının eline veya derisine çıplak olarak dokununcaŞafii'de abdest bozulur. Hanbeli ve Maliki’de şehvetli dokunursa bozar. Hanefi’de şehvetli de olsa bozmaz.
NİKAHTA:
- Tehdit edilen kimsenin sözü, mektubu, telefonu, mesajı ile talak yani boşama Hanefi mezhebinde sahih olur. Diğer üç mezhepte sahih olmaz.
- Üç mezhepte şahitsiz nikâh sahih olmaz. Şahitle yapılınca, gizli tutulmaları caiz olur. Mâlikî'de, sahih olursa da, tanıdıklara duyurmak lazımdır. (S. Ebediyye)
- Nikahta, Hanefi mezhebinde ana babanın rızası şart değildir. Diğer mezheplerde şarttır.
- Kadın, ölen kocasına bakabilir, çünkü koca öldükten sonra nikâh, iddet bitinceye kadar [dört ay on gün] devam eder. Hanefî’de kadın ölünce, kocası buna bakamaz, çünkü kadın ölünce nikâh bozulur. Ama diğer üç mezhepte bakmak caizdir. (Redd-ül-muhtar)
- İki kişinin yanında bir erkek, bir kıza, (Bu benim hanımım) dese, kız da bunu tasdik etse, üç mezhepte nikah sahih olur, Maliki’de sahih olmaz.
Baba evlenmek isteyince, Hanefi’de ve Maliki’de, oğlu babasını evlendirmeye mecbur değil ise de iyi olur. Şafii ve Hanbeli’de, mecburdur.
- Şafii’de ve Hanbeli’de iki şahidin âdil erkek olmaları lazımdır. Hanefi’de bir erkekle iki kadın fâsıkın şahitlikleri ile sahih olur. Üç mezhepte, Müslüman erkekle zimminin nikahında iki şahidin Müslüman olmaları lazımdır. Hanefi’de, ikisi de zimmi olabilir.
- Şafii’de ve Hanbeli’de, tezvic veya nikah kelimelerini söylemek şarttır. Hanefi’de temliki bildiren her kelimeyi söylemekle sahih olur. Maliki’de, Hanefi gibi ise de, mehri de söylemek lazımdır.
- Hanbeli’de kadın ve velileri razı olunca, küfvün gayrısı ile evlenemez. Diğer üç mezhepte evlenebilir. [Küfüv, erkeğin kadına denk olması demektir.]
- Şafii’de, küfüv, nesepte, sanatta, dinde, ayıpsız olmakta ve hürriyette şarttır. Maliki’de küfv yalnız dinde olur. Hanefi’de dinde, nesepte ve malda olur. Hanbeli’de dinde ve sanatta olur.
- Zina eden kadınla evlenmek üç mezhepte caiz, Hanbeli’de, tevbe etmeden önce nikahı haramdır.
- Cin ile evlenmek, Şafii’de caiz, Hanefi’de caiz değildir. Cinlerin çoğalması gaz [hava] iledir. Bundan dolayı, cin ile evlenmek, hakiki evlenmek değildir.
- Boşamayı mülke bağlamak, Hanefi ve Maliki de caiz. Şafii ve Hanbeli’de caiz değildir.
- Hanbeli’de, bir kavilde her yaşta süt emen, süt kardeş olur. Şafii’de, iki yaşından yukarı iken emen, süt kardeş olmaz. İmam-ı a’zama göre, 30 aydan, Maliki’ye göre 26 aydan sonra emen süt çocuğu olmaz.
- Hanefi ve Maliki’de bir defa, bir yudum emmekle süt kardeş olur. Şafii’de ve Hanbeli’de ise ayrı ayrı 5 kere doya doya emmesi gerekir.
ZEKATTA:
- Hanefi’de zekat nisabı 96 gr, diğer üç mezhepte 69 gramdır.
- Hanefi’de çocuğun ve delinin malından zekat verilmez. Diğer üç mezhepte verilir.
- Şafii’de zekatı en az üç sınıfa vermek gerekir, diğer üç mezhepte, yalnız bir sınıfa bir fakire vermek kâfidir.
- Zekat farz olur olmaz, Hanefi ve Hanbeli’de hemen vermek lazım değildir. Şafii ve Maliki’de, zekat farz olunca, hemen ayırıp vermek farzdır.
- Zekat vermemek için sene dolmadan malını birine hediye eden veya satan, hile yaptığı için günahkâr olursa da, Hanefi ve Şafii’de zekattan düşer, Maliki ve Hanbeli’de zekattan düşmez.
- Fakirdeki alacağı zekata saymak Maliki’de caiz, diğer üç mezheptecaiz değildir.
- Şafii ve Hanbeli’de gücü kuvveti yerinde olup çalışabilen fakire, zekat vermek caiz değil, Hanefi ve Maliki’de caizdir.
- Maliki ’de sene dolmadan zekat verilmez, diğer üç mezhepte vermek caizdir.
- Zekatı başka şehre göndermek Hanefi’de mekruh, diğer üç mezhepte hiç caiz değildir. Eğer gönderdiği şehirde daha uygun kimseler varsa, zekatı başka şehre göndermek mekruh olmaz.
- Hanefi’de sebzelerin uşru verilir, diğer üç mezhepte verilmez.Hanefi’de meyvelerin uşrunu tartmadan vermek caiz değildir, diğer üç mezhepte ise, tahmini olarak hesaplayıp vermek caizdir. Balın uşruŞafii ve Maliki’de verilmez, Hanefi ve Hanbeli’de verilir.
- Hanefi’de kadının ziyneti zekata tâbidir. Diğer üç mezhepte tâbi değildir.
- Altın ve gümüşten başka madenlerin zekatı Maliki ve Şafii’de verilmez, Hanefi ve Hanbeli’de her madenin zekatı verilir. HattaHanbeli’de, sürme taşı gibi yerden çıkan şeylerin zekatı verilir.
- Hanefi ve Hanbeli’de maden zekatı % 20, Şafii ve Maliki’de % 2.5’tur.
- Maliki’de dedeye ve toruna zekat vermek caiz, diğer üç mezhepte caiz değildir.
- İmam-ı a’zama göre ve Hanbeli’de kadın zekatını kocasına veremez,Şafii’de ve İmameyne göre verir. Maliki’de ise koca, aldığı zekatı hanımının nafakasına harcamazsa caizdir.
- Şafii mezhebinde, kadının ziyneti zekata tâbi değildir. bu âdet olarak kullanılan ziyneti zekata tâbi değildir demektir. Ziynet olarak, bin bilezik, bin altın lira takılmaz.
Diyelim ki âdet olarak en fazla on bilezik ile on altın lira takılıyorsa, bunlar zekata tâbi olmaz. (Kadının ziyneti 200 miskali geçerse, fazlası zekata tâbidir) diyen âlimler de vardır. Demek ki, kadının normal ziyneti zekata tâbi değildir. Fakat âdet olandan fazlası zekata tâbidir. Hanbeli ve Maliki'de de kadının ziyneti zekata tâbi değildir. Hanefi'de ise, altın kimde, nerede, ne maksatla kullanılırsa kullanılsın, nisabı bulursa zekata tâbidir. (Mezahib-i Erbe'a)
ORUÇTA:
- Ramazan orucuna niyetin son vakti, Hanefi’de öğleye bir saat kalıncaya kadar, diğer üç mezhepte imsak vaktine kadardır.
- Üç mezhepte, Ramazan orucu için her gece niyet gerekir, Maliki’de Ramazanın ilk gecesi bir ay oruca niyet sahihtir.
- Şafii’de, kulak tabii menfez [delik] dir. Kulağa konan sıvı katı her şey, mideye girmiş gibi orucu bozar. Diğer üç mezhepte sadece ilaç konursa bozar.
- Şafii’de idrar yolu da tabii menfezdir. Buraya pamuk konsa bile orucu bozar. Diğer mezheplerde bozmaz.
- İğne vurulmak, dört mezhepte de orucu bozar.
- Dişler arasındaki yemek kırıntısını yutmak Hanefi’de orucu bozmaz, diğer üç mezhepte bozar.
- Lavman Maliki’de orucu bozmaz, diğer üç mezhepte bozar.
- Unutarak yiyip içmek, üç mezhepte orucu bozmaz, Maliki’de bozar.
- Ramazanda oruçlu iken yiyip içene Hanefi ve Maliki’de kefaret gerekir, Şafii ve Hanbeli’de sadece kaza gerekir. Hanımı ile beraber olana dört mezhepte de kefaret gerekir.
- Kan aldırmak Hanbeli’de orucu bozar, diğer üç mezhepte bozmaz. Abdest alırken, mübalağa etmeden boğaza su kaçarsa, Şafii veHanbeli’de oruç bozulmaz. Hanefi ve Maliki’de bozulur.
- Ramazanda karı koca beraber olursa, Şafii ve Hanbeli’de kefaret kocanın üzerine olur, Hanefi ve Maliki’de ikisine de kefaret gerekir.
- Maliki’de oruçlu iken hanımını öpmek haram, diğer üç mezhepte haram değildir. Ancak cünüp olmak ihtimali varken öpmek mekruhtur. Hanımı öpünce mezi gelirse üç mezhepte oruç bozulmaz, Hanbeli’de bozar.
- Şafii ve Hanbeli’de, nafile oruç veya nafile namaza başlayan, tamamlamadan bozarsa, kazası vacip değil, Hanefi ve Maliki’de vaciptir.
- Yalnız Cuma günü oruç tutmak Hanefi ve Maliki’de caiz, Şafii veHanbeli’de mekruhtur. İmam-ı Ebu Yusuf da mekruh dedi. Bu bakımdan Hanefiler yalnız başına Cuma günü oruç tutmamalıdır.
- Sadaka-i fıtır, Hanefi’de Ramazan-ı şerifte verilir. Ramazandan önce ve bayramdan sonra da vermek caiz ise de, bayram namazından önce verilmiş olması daha çok sevaptır. Şafii’de Ramazandan önce,Maliki’de ve Hanbeli’de ise bayramdan önce verilemez. Hanefi’de nisaba ulaşanın fıtra vermesi vacip, diğer üç mezhepte, bir günlük yiyeceği olanın fıtra vermesi farzdır. Hanefi’de hanımın fıtrasını kocası vermez, diğer üç mezhepte vermesi lazımdır.
HACDA VE UMREDE:
- Üzerine hac farz olan kimseye, haccı ertelemek, Şafii’de ve imameyne göre caiz, diğer üç mezhepte caiz değildir.
- Haram para ile hacca gidenin haccı Hanbeli’de sahih olmaz, diğer üç mezhepte, günahkâr olsa da haccı sahih olur, yani hac borcundan kurtulur.
- İhramı kefen yapmak caizdir. Kefeni zemzemle yıkamak ise, Hanefi’de caiz, Şafii’de haramdır.
- Umre, Hanefî ve Mâlikî mezhebinde müekked sünnettir. Şâfiî’de ömürde bir defa umre yapmak farzdır, ancak hemen yerine getirilmesi gerekmez. Hanbelî’de ise, ilk fırsatta hemen yerine getirilmesi gereken bir farzdır. (Mizan-ül kübra)
ALINTIDIR.
ŞİMDİ MEZHEBİNİZİ SEÇEBİLİRSİNİZ
