Yaratan Rabbinin Adıyla Oku

Hepimiz biliriz, ilk inen ayetler 'Alâk suresinin ilk beş ayeti, ve ilk emir de "iqra!", yani "oku!".

Ama ondan önce ilk vahyin indirilişinin bir adım evveline gözümüzü çevirsek...
Allah Rasulu'nün hayatında belli dönemler gündelik telâşelerden, hayat gailesinden, başka insanlardan sıyrılıp, dik ve sarp bir dağda küçücük bir mağarada tefekküre dalmakla geçiyor. Daha sonraki dönemlerde "itikâf" olarak da bir pratiğe dönüştüğünü düşündüğümüz böyle yoğun tefekkür günleri, insanın yeniden kendine gelmesi, yaşam amacını yeniden bulması açısından hiç de boşuna olmasa gerek...



Ve ilk ayetler başlıyor:
iqra bismi rabbikellezî halaq

Önce "oku..." "Okumak"tan Allah'ın rahmetinin eserlerine bakarak yapılan bir kainat okuması da anlaşılabilir, Kur'an'ı okumak da...

Sonra "Rabbinin adıyla oku..." Rab, mürebbiye, terbiye hep aynı kökten türetilmiş kelimeler. Rububiyet kavramında bir tedrîcen kemâle ulaştırma var. Allah Teâlâ'nın bu yaratılış alemindeki herşeyi muhafaza edip, onları sahip oldukları duruma getirmesi var.

Ve sonra "Yaratan Rabbinin adıyla oku."
Burada hilkate atıf çok mânidar.

Çünkü müşrik zihniyetin -rububiyeti ve vahdaniyeti inkâr etse de- yaratılış karşısında gidebileceği en son sınır bilinemezci olmak olsa gerek... Çünkü yaratılış insanda inkâra mecal bırakmayacak kadar açık bir mucize. Ancak geriye dönük teoriler var bu konuda.

halaqal-insâne min 'alaq
O insanı bir alaq'tan yarattı

Kâinat kitabını okuyacak, Yaratıcısına muhatap olacak derecede mühim olan o insan, aslında ilkin sadece bir tek hücrecikti. Evveli sadece bu idi. Allah insanı hemen aslını bilmeye çağırıyor. Tevazuyu hatırlatıyor. Tevazu sahibi olan kurtuluyor çünkü. Kibir ise insanı mahvediyor.

iqra verabbukel-ekrem
Oku, Rabbin ekremdir

Ekrem, yani en büyük kerem sahibi. Verdiğinde karşılıksız veren. Karşılıksız ihsan edicilerin en yücesi.

Okumaya tergibden sonra Allah Teâlâ'nın ekrem olduğuna beyan buyurulması dikkatlerimizi daha çok açıyor.

Sure devam ediyor:
ellezî 'alleme bil-qalem
O ki, kalemle öğretti

İslam'daki ilim vurgusu bile başlıbaşına Kur'an'ın Allah sözü olduğuna delil. Çünkü o döneme kadar Arap toplumu içinde böyle bir anlayış hiç olmamış. Bütün ilimlerin zabtı, muhafazası ve aktarımı ise ancak yazıyla mümkün: "O ki, kalemle öğretti."

Rabbimizin en büyük ikram sahibi oluşunu öğrendikten hemen sonra insana kalemle öğretmesini okuyup da, ilim talibi olmamak ne mümkün...

Buradan farklı bir bakışla insan için en büyük ikramın hakikat bilgisi olduğunu da hissediyoruz. Yani itminane kavuşmuş bir kalp... Yaratılış amacına ulaşıp, O'nun cennetine, belki de Cemâline varan bir dizi manevî ikramlar silsilesine muhatap bir ruh...

Kalemle talimin nübüvvete işaret ettiğini de muhtelif müfessirler zikretmişler.

'allemel-insâne mâ lem ya'lem
İnsana bilmediği şeyleri öğretmiştir

Hayatta kimi sorularımızın cevabını akıl ve beş duyu ile çözebiliyoruz. "Nasıl?" sorusu mesela... Ya da "Ne?". Ancak "Niçin?" sualinin cevabını bize ancak vahiy öğretiyor.

İlk beş ayet burada nihayet buluyor. Ve çok azametli iki ayet çıkıyor karşımıza:
kellâ innel-insâne leyatgâ
Hayır! Muhakkak insan azar
en raâhustagnâ
kendini müstağni gördükçe

Ve insan... Neye sahipse, ona onu Allah verdiği halde, kendinin aslını unutur ve Allah'ın nimetlerine ihtiyaçtan kendini beri görür. İsyan eder. Kibreder. Azar.

Halbuki:
inne ilâ rabbiker-ruc'â
Şüphesiz dönüş Rabbinedir.

Ayetler devam eder:
eraeytellezî yenhâ
'abden izâ sallâ
eraeyte in kâne 'alel-hudâ
ev emera bit-taqvâ
"Gördün mü, namaz kılarken bir kulu men edeni?
Söyle bana! Ya o (namaz kılan kul) doğru yol üzerinde ise!
Yahut takvayı emrediyorsa!"

Ve karşımıza çıkan yeni bir kavram: Takva. Takvayı kısaca Allah'ın emirlerine uygun yaşamak diye özetlesek, çok kısa mı olur?

Devam edelim:
"Söyle bana! Ya o (diğeri de) hakkı yalan sayıyor ve (îmandan) yüz çeviriyorsa?
Allah'ın gördüğünü bilmiyor mu? Sakınsın o. Yok eğer vazgeçmezse, andolsun ki, onu perçem(in)den, o yalancı, günahkar perçemden yakalayıp (cehenneme) sürükleriz."

Kim ki kendi kavm-u kabilesine, ahbabına güvenirse boşunadır:
"Artık o (kendisine yardım edecek) grubunu çağırsın.
Biz de zebanîleri çağıracağız."

Kur'an'daki muhteşem secde ayetlerinden biriyle sure son bulur:
"Sakın, (seni ibadet ve taattan men edene korkup) boyun eğme; (Allah'a) secde et ve (böylece O'na) yaklaş."

İnsana iki emir: Secde et ve yaklaş!
İnsana iki lütuf: Secde et ve yaklaş!

İnsanın kavuşabileceği en büyük iki pâye...

İnsana iki emir: Secde et ve yaklaş!
İnsana iki lütuf: Secde et ve yaklaş!

İnsanın kavuşabileceği en büyük iki pâye...

RABBİM RAZI OLSUN REYYANIM...

Ben arapça bilmem.
Madem Kuranın ilk ayeti ve emri ''OKU'' ise.

Peygamber okur-yazar mıdır?

Hadisler de-Kuranda onun ümmi(Okuma yazma eğitimi almadığı ve bilmediği) olduğunu söylüyor.Eğer bu doğru ise,yani peygamber okumayı öğrenmedi ise,Allahın bu ilk emrini yerine getirmemiş olmuyor mu?

İlahının emrini yerine getirmeyen peygamber olur mu?

Ne dersin?

bak sen su realıstın ıslerıne akıl kupu senı :D

Cevap için teşekürler.Sayın yeniçağ Peygamberin yaşamı boyunca ümmi olup olmaması hakkında tarihsel bilginiz var mı?
Mesela alimlerin ortak görüşü peygamberin okuma-yazma bilmediği yönünde.Bu durumda aklıma şu soru geliyor.Peygamber öldüğünde okuma-yazma biliyor muydu?
1-Eğer okuma -yazmayı biliyordu derseniz ''Ümmi'' olduğunu savunan ayeti yalanlamış olmaz mıyız?
2-Eğer okuma-yazma bilmiyordu,yani ümmiydi derseniz,o halde Allahın ''OKU'' emrini yerine getirmemiş olmuyor mu?

Her halükarda bir terslik var .

Yoksa banamı öyle geliyor.Değilse nasıl?

Saygılar.

Sayın yeniçağ bir bilgi elde ederseniz paylaşmanızı rica ederim.Hadislerde Cebrailin ''OKU'' ayetini iletirken , Peygamber'in okuma bilmem dediği,sonrada Cebrailin onu belinden sarılıp sıktığı,nefesinin kesildiğinden bahsediyor.Yani sizinde dediğiniz gibi başlangıçta okuma bilmiyor.Ama bu emirden sonra ilahi bir yardımla okumayı mucizevi bir biçimde öğrenmiş-yada öğretilmiş olabilir mi?
Bu durumda ayetten sonra okuma-yazmayı bildiğini kabul etmek gerekiyor.
Ben hadisler ve Kuran ayetlerine baktığımda aklım karışıyor.

Merhabalar,

Alak suresini okurken 1-2-3-4-5. ayetlerdeki bağlantı dikkatımı cekti....

1,2.Yaratan rabbinin adıyla oku!O insanı aşılanmış yumurtadan yarattı.

3,4,5.Oku! insana bilmediklerini belleten,kalemle yazmayı (yazmayı)öğreten Rabbin en büyük kerem sahibidir.


Rab burada oku diyor konu üzerindede bahsettiğimiz gibi peygamber ümmi idi niçin ümmi olması gerektiğini yine mesajlarımda anlatmaya calıstım.

1,2. ayetlerde rabbinin adıyla oku diyor Allah, daha sonraki ayetlerde insana bilmediklerini belleten kalemle yazmayı (yazmayı)öğreten Rabbin en büyük kerem sahibidir.
diyor...

bilmediklerini belleten ifadesinden şu yorumu cıkartmak mümkün peygamber önceden ümmi idi ve insana her seyi öğreten rab elçisinede okuma yazmayı öğretmiştir...

yani burada diyor rab adeta ey peygamberim sen önceden ümmi idin _ki böyle olman gerekiyordu- insana her şeyi öğreten ben sana da okuma yazmayı öğrettim....

acizane yorumum teşekkürler.....