Kemoterapinin kelime anlamı "ilaçla tedavi"dir. Bir çok kişi onkolojik hastalıkların (vücudunuzun herhangi bir yerinde oluşan tümör ya da ur gibi hastalıklar) tedavisi için kemoterapi almaktadır. Bu nedenle onkolojik hastalıkların tedavisinde kullanılan ilaçlar sıklıkla "kemo-terapötikler" ya da "antineoplastik ilaçlar" olarak adlandırılmaktadır.
Kemoterapi tek başına kullanılabileceği gibi radyoterapi ile birlikte, ameliyattan önce ya da sonra uygulanabilmektedir. Kemoterapide bir çok değişik ilaç kullanılmaktadır. Tedavinizde tek bir ilaç kullanılabileceği gibi bir kaç ilaç birlikte de kullanılabilir.
İlaçlar Nasıl Etki Eder?
Vücudumuzdaki normal hücrelerin gelişmesi kontrollü bir şekilde oluşurken, tümör hücrelerinde ise hücre çoğalması ve büyümesinin kontrolü bozulmuştur. Kemoterapi ilaçlarının hemen hepsi kan yoluyla vücuda dağılır ve tümörlü hücrelerin bölünüp çoğalmalarını engeller.
Kemoterapi ilaçları tümörlü hücreleri öldürürken vücudun normal hücrelerini de etkileyebilir. Bu durum çoğunlukla geçici olan yan etkilere neden olabilir.
Vücudumuzdaki saç kökü, mide barsak sistemi ve kemik iliği hücreleri gibi hızlı bölünen normal vücut hücreleri kemoterapiden en çok etkilenen hücrelerdir. Ancak bu hücrelerin etkilenme düzeyi ilaçlara ve kişiye göre değişiklik gösterir.
Kemoterapi'nin Amacı nedir?
Onkolojik hastalığın ya da tümörün türü ve gelişme evresine göre değişmekle birlikte kemoterapinin kullanım amaçları şunlardır:
Hastalığı tedavi etmek
Hastalığın yayılmasını önlemek
Ameliyat sonrası nüks olasılığını azaltmak
Ameliyat veya radyoterapi öncesi hastalığı küçültmek
Radyoterapiye duyarlılığı artırmak
Hastalığa bağlı rahatsızlıkları / şikayetleri azaltmak
Kemoterapi Uygulaması Sırasında Ağrı Hissedilir Mi?
Kan alma ya da herhangi bir enjeksiyon sırasında hissettiğinizden daha fazla ağrı ya da acı hissetmeyeceksiniz.
Bazen ilaç damar dışına sızabilir ve iğnenin takılı olduğu damar çevresinde şişlik, kızarıklık, acı ya da yanma hissedebilirsiniz. Böyle bir durumda hemen hemşirenize haber vermelisiniz. Çünkü bu durum iğnenin damar dışına çıkması sonucu olabilir ve hemen müdahale edilmezse ilerde o bölgede doku hasarı meydana gelebilir.
Ayrıca bazen verilen ilaçlara bağlı olarak ilacın verildiği damarda sertleşme, renk koyuluğu ya da ağrı meydana gelebilir.
Kemoterapi Nerede Uygulanır?
Kemoterapi bir hastanede yatarak veya poliklinikte "gündüz tedavi ünitelerinde" uygulanabilir. Bazı hastalar ilaçlarını evde almayı tercih ederler.
Tedaviyi nerede alacağınızı, ve tedavi şeklinizi, doktorunuzun tedavi politikası ve hastane kuralları belirler. Sizin güvenliğiniz açısından ilk kemoterapi uygulamasının hastanede olması ve bir süre hastanede kalmanız yararlı olacaktır.
Kemoterapi Uygulamasının Süresi ve Sıklığı Ne Olmalıdır?
Kemoterapi uygulamasının süresi, ilaçların dozu ve veriliş sıklığı hastalığınızın türüne, kullandığınız ilaçlara ve vücudunuzun ilaçlara verdiği tepkiye bağlıdır.
Kemoterapi günlük, haftalık, aylık gibi değişik sürelerle verilebilir. Kemoterapi ilaçlarının istenmeyen etkilerinden vücudu korumak amacıyla her tedaviyi bir dinlenme dönemi takip eder. Dinlenme dönemlerini en iyi şekilde değerlendirmeniz (iyi ve dengeli beslenme, bulaşıcı hastalıklardan korunma gibi) tedavi dönemlerini daha rahat geçirmenizi sağlar.
Tedavi süresi, sıklığı ve ilaç dozları önceden belirlenmiş bazı protokollere göre ayarlanır. Size uygulanacak olan tedavi protokolünün süresi ve sıklığı doktorunuz tarafından size açıklanacaktır. Ancak planlanan tedavi süresi vücudunuzun vereceği tepkiye ve tedavi ihtiyacınıza göre değişebilir, tedaviniz uzayabilir, ya da başka tedavi protokollerine geçilebilir. Böyle bir durumda doktorunuz size açıklama yapacaktır. Kendisiyle konuşmayı ihmal etmeyiniz.
Tedaviye Aç Mı Gelinmelidir?
Tedaviye aç gelmeniz gerekmez. Ancak yemeğinizi tedaviden 1-2 saat önce yemiş olmak, hafif yiyecekleri tercih etmek tedavinizi rahat geçirmenizi sağlayacaktır.
İsteğinize göre, ilaç uygulaması sırasında yemek için kraker, su, meyve suyu veya meyveli şekerler getirebilirsiniz.
Kemoterapinin yan etkileri var mıdır?
Daha önceden de belirtildiği gibi tedavinizde kullanılan ilaçlar tümörlü hücrelere zarar verirken, vücudun normal hücrelerini de etkiler. Kemoterapiden en çok etkilenen normal vücut hücreleri kemik iliği, mide-barsak sistemi ve saç kökü hücreleri gibi en hızlı bölünen hücrelerdir. Bu nedenle en sık rastlanan yan etkiler bulantı, kusma, yorgunluk ve saç dökülmesidir.
Yan etkiler kullanılan belli bir ilaca vücudunuzun verdiği bireysel tepkilerdir. Kemoterapi için 50'den fazla ilaç tek başına veya birlikte kullanılmaktadır. Bu nedenle bir hasta için belirli bir yan etkiye ilişkin tahminde bulunmak zordur. Diğer yandan kemoterapi sonrasında gözlemlediğimiz bir yan etkinin bir sonraki ile aynı olmadığını görebilirsiniz.
Yan etkiler ne kadar sürer?
Yan etkilerin iyileşme zamanı alınan ilaca ve genel sağlık durumunuza bağlıdır.
Kemoterapi aldıktan sonra normal hücrelerin çoğu hızla iyileşeceği için bir çok yan etki de beraberinde kaybolur. Bazı yan etkiler hızla kaybolurken bazıları daha uzun zamanda iyileşir.
Kemoterapi Üreme Sistemine Nasıl Etki Eder?
Kemoterapik ilaçların bazıları kadın ve erkekte cinsel organ ve fonksiyonları etkileyebilir. Bu etkiler kullanılan ilaca, bireyin yaşına ve genel durumuna göre değişebilir.
Erkekler İçin:
Bazı kemoterapi ilaçları sperm hücrelerinin sayısını, hareket yeteneğini azaltabilir veya diğer hücre anormalliklerine neden olabilir. Bunun sonucu kalıcı veya geçici kısırlık oluşabilir. Kısırlık erkeğin çocuk sahibi olma yeteneğini etkileyebilir ancak ilişkide bulunma yeteneğini etkilemez. Kemoterapi ilaçlarının kromozomlar üzerine zararlı etkisi olması nedeniyle, kemoterapi alan erkeklerin tedavi süresince eşi ile ilişkisi sırasında etkin bir doğum kontrol yöntemi kullanması ve eşinin hamile olmamasına dikkat edilmesi gereklidir.
Kadınlar İçin:
Bazı kemoterapi ilaçları kadının yumurtalıklarını etkiler ve hormon üretimini azaltabilir. Kemoterapi alan kadınların adet düzenleri bozulabilir veya ilaç alırken adetten kesilebilirler. Yumurtalıklardaki hasar sonucu kalıcı veya geçici kısırlık oluşabilir. Kısırlık kadının hamile olma yeteneğini etkileyebilir ancak bu durum kadının yaşına, aldığı ilaca, ve ilaç dozuna bağlı olarak değişir. Kemoterapinin anne karnında gelişen bebeğe zararlı etkileri nedeniyle hamile kalınması tavsiye edilmediği için doğum kontrolüne devam edilmesi gereklidir. Ayrıca kadınlarda kemoterapinin hormonal etkileri nedeniyle sıcak basması, vajinal kuruluk veya yanma gibi menapoz benzeri belirtiler görülebilir.
Kemoterapiye bağlı olarak cinsel yaşamımı etkileyecek fiziksel değişiklikler ortaya çıkacak mı?
Aldığım ilaçlar kısırlığa yol açar mı?
Ve buna benzer soru ve sorunlarınızı doktor ve hemşirenizle çekinmeden paylaşabilirsiniz. Onlar size yardımcı olacaklardır.
giderayak işlerim var bitirilecek, ![[Resim: 1871qt9.gif]](http://img67.imageshack.us/img67/9378/1871qt9.gif)