selamun aleykum ve rahmetullahi ve berakatuhu

ALLAH teala ve tekaddes hazretlerinin zaman ve mekandan tenzih edilmesi denen hadisenin özü, zaman ve mekana bağlı kavramların açıklanmasını gerektirir.

her nesne uzay zaman çizgisi içinde diğerine göre tenzih edilmiş bir haldedir. ihtiyaç yani istiğna halinden uzaklaşıldıkç o nesneler artık belirginleşir.

gün içinde ihtiyaç duymadığınız hiç bir şeyi gözünüzün önünde olsa dahi göremeyeceğiniz gibi tenzih edilmiş yani istiva edilmiş bir alemde yaşadığımız MÜSTAĞNİ celle şanuhunun ismiyle kaimdir ve belirlidir denebilir.

ALLAH teala esasen kainattaki her bir varlığa istiva etmiş ve ihtiyaçları çerçevesinde yaklaşan insan için daha az önce yaratıldı imajını idraklere yerleştirmişitir.

bu nedenle eşyanın putlaştırılması denen hadisedeki zaman ve mekan tayinatı o nesne ile olan ilişki çeşidini belli bir inanç şekline çevirecek ve rutini, hayatın çevirdiği bir değirmende işçi olacak insanın neşv-ü nemasına sebebiyet verecektir.

ALLAH tealanın zamandan ve mekandan münezzeh olması denen hadise gaybın ilmi olarak, bilinmeyenin peşinden gitmemek veya gaybi konuşmamak veya zannın fazlasına sığınmamak olarak anlaşılmalıdır.

ALLAH tealanın eşya üzerindeki kudreti o meseleelrin haşyet karşısındaki tenzihi ile anlaşılır. her eşya rabbisine boyun eğmek denen ahkamını ona celle şanuhu yakınlaştırmış, varlığına rağmen ancak bir tayinat/talep/dua ile belirgin hale gelmiştir.

bu nedenle eşyadaki itaat ve o itaatın kullanıcısı olan kul bakımından cismani olan dünyanın belli bir yerden seyri gerekmektedir ki bu mekan onun üstünde olduğu bir şeyi gözlemlemesine olanak sağlasın. zaman vermek mekan sunmak gibi hadiseler bir yardımdır. ancak bu zamanı ve mekanı uzatıp kısaltabilmek ise bir konsensustur ve anlaşmaya tabidir denebilir.

ALLAH tealanın varlığına iman denen hadise esasen zaman ve mekan tahsisi hususundaki cimriliğimizi hasisiliğimiz bize oalan tecelliyatın niteliğini gösterir. her hayır lehine ve her şer aleyhinedir insanın.

ALLAH teala insanın cahil nankör ve cimri olabileceğini beyan eder. bu hususlar tenzih makamını ALLAH tealaya mı yoksa onun kullarına mı tanıyacağımız şeklinde anlaşılabilir. kulluğun bir boyutu ile kul artık zaman ve mekan tayinatını ,ALLAH tealanın istivasını belirgenleştirir şekilde yapmaya başlayınca eşyaya olan bağımlılık kalkar. zira boyun eğen eşya artık zaman üstü ve mekan üstü davranarak misafir edici olur.

ALLAH teala bizlerden razı olsun.

Allahu teala benden ve sen hariç diğer arkadaşlarımızdan razı olsun.Seni de bildiği gibi yapsın.

(hadi bi üzümlü kek düşsün diye bekledin. hadi üzümlü kek var, bakalım ne yapcaksın)