Yakın tarihimizin en karanlık sayfalarından birini teşkil eden Bosna Savaşı (1992-1995) esnasında Uluslar arası Kızılhaç Örgütü verilerine göre Bosna Hersek’te 312.000 kişi hayatını kaybetti. Bu kayıpların 200.000 kadarı Boşnak halkına ait olup bu halk dünyanın gözü önünde sistematik bir soykırıma tabi tutulmuştu.

SREBRENİTSA SOYKIRIMI

Srebrenitsa, Bosna Hersek’in doğusunda Sırbistan sınırına 10 km. uzaklıkta bir Müslüman Boşnak kentiydi. Şu anda nüfusunun çoğunluğunu Sırpların oluşturduğu Srebrenitsa bölgesi 1992 yılında başlayan savaş öncesi, Müslüman bölgelerinden biri idi.

Nisan 1992’de birkaç gün dışında, Müslümanlar, Srebrenitsa’da sürekli hakim durumdaydılar. Öyle ki, Srebrenitsa, Müslüman direnişin önde gelen bir sembolü olmuş ve Boşnakça şarkılara geçmişti. Ancak bu gerçek, 11 Temmuz 1995’te tam tersine döndü. Tarihin en karanlık günlerinden biri olan bu günde, Sırp Televizyonu, soykırımın mimarı Sırp Ordu komutanı General Ratko Mladiç’in bir tepe üzerindeki görüntülerine yer veriyordu. Mladiç, Televizyon seyircilerine hitaben ‘Türklerden’ intikam alma zamanının geldiğini ve şehrin Sırp milletine bir hediye olduğunu söylüyordu.

Üç yıl boyunca Sırplar uluslar arası hiçbir anlaşmaya kulak asmayarak insanlık dışı uygulamalarını pervasızca sergiledi. Soykırım ise savaş başladığından beri Sırpların başvurduğu yegane savaş yöntemiydi. Daha savaşın ilk evrelerinde Nisan 1992’de Srebrenitsa’nın hemen dışında bulunan Bratunac köyünde, yaklaşık 350 Bosnalı Müslüman, Sırp milisleri ve özel polis güçleri tarafından ölümcül işkenceye tabi tutulmuş ve katledilmişti.

Savaş süresince sürdürülen katliamlardan biri de Srebrenitsa’da yine Sırplar tarafından gerçekleştirildi. Bosna’nın en doğusunda, Sırbistan sınırında yer alan Srebrenitsa, tıpkı Gorajde ve Jepa gibi kuşatılmış bölgelerden biri olup Bosna Sırpları için Belgrad’la aralarındaki engellerden biriydi. Çoğunlukla Müslümanların yaşadığı Bosna’nın doğu bölümü büyük oranda “temizlenmişti”; ancak çevre katliam bölgelerinden kaçıp sığınan Müslümanların toplandığı bu kasabalar direnişlerine devam ediyorlardı. Srebrenitsa’ya sığınmış 60 bin Müslüman, açlık ve kış şartlarıyla boğuşuyor, sokaklarda yatıyordu.

Mladiç hem Srebrenitsa’ya saldırıyı hem de bunu takip eden soykırımı bizzat yönetti.

Gerçekleşmeyen Adalet

Sırp güçlerin kenti güçleri altına aldığı sadece beş günde katledilen masum Müslüman sivil erkek sayısının 10.000 civarında olduğu düşünülüyor.

Müslümanları şehit ederken kurşuna dizme, yakma, diri diri gömme gibi insanlık dışı birçok yöntem uygulandı. Adamların çoğu Bratunac’ta bir okulun Bosna savaşı sırasında daha önce katliam merkezi olarak kullanılan spor salonunda şehit edildi. Beş gün süren bir vahşet sonrası yüzlercesi Nova Kasaba yakınında bir futbol sahasında şehit edildi. Görgü şahitlerinin ifadelerine göre Sırplar Boşnakları zorla kazdırdıkları çukurların önüne dizerek kurşuna diziyor, sonra da yine Boşnaklara çukuru kapatmalarını emrediyorlardı. Vahşetin boyutları o kadar ileri gitmiş ki, kıyımdan zevk alan Sırplar, Müslümanların yüzlercesini ölüm tehditleriyle çukurlara dolduruyor, ardından buldozerle diri diri gömüyorlardı. Ölenlerin büyük kısmı, toplu mezarlara gömüldü. Ölmeyenler ölmeyi istedi. 50.000 kadın ve kız çocuğa sistematik bir şekilde tecavüz edildi.

Bölgede her geçen gün yeni toplu mezarlar açığa çıkıyor. Bu güne kadar 370’in üzerinde toplu mezar (5 veya daha fazla kişinin gömüldüğü mezarlar) bulundu. 28.000 kayıp insandan 25.000’inin Bosnalı Müslüman olduğu söyleniyor. Elde edilen bulgulara dayanılarak soykırıma uğrayanların sayısının 20.000’e kadar çıkabileceği tahmin ediliyor.

11 temmuz 1995...

günlüklerin bu tarihli sayfası hâlâ ıslak...

yüreklerden akan gözyaşlarıyla sırılsıklam!... kurumamış!...

ölenlerin ruhları var üzerinde.

kelimeler birbirine karışmış. tıpkı o gün çığlıkların birbirine karıştığı gibi...

bugün yas günü! bosna üzerindeki bulutlar da yasta!

Diyor bir yürek…

Bir başka yürek cevap veriyor:

Ama dağlardaki o çığlıkları hiçbir şey silemez,

o hüzün atmosferini hiç kimse kaldıramaz,

Hiçbir özür yapılanları unutturamaz.!

güzel bir konu herkesin bilmesi gereken meseleler bunlar aslında ama vurdumduymaz dünya dünüyor işte..sagolasın paylaştığın için