Euzübillahimineşşeytanirracim. Bismillahirrahmanirrahim. Sevgili arkadaşlar. Bu gün cemaatimizin bilerek veya bilmeyerek yaptığı bir hatadan söz açacağız. Bu hata; “Farz Namazlarda İmama Uyulduktan Sonra Fatiha Ve Ayeti İmamla Okumak Veyahut 3. Ve 4. Rekâtlarda İmam Susunca Fatiha Okumak…”
Evet, cemaatimizin genellikle bilmeden yaptığı bu davranışlar namazlarının tehlikeye girmesine yol açıyor. Namazın vaciplerinden biri olan “İmama uyan kişinin farz namazlarda Fatiha ve sure okumayarak susması” kaidesini terk ettiğimiz için namazımız sıkıntıya düşüyor. Ama mezhebimizce (Hanefi) vacip ve farz birbirinden ayrıldığı için vacibin keskin hükme farzın keskin hükmünden azdır. Yani biz vacibi bilerek ve isteyerek tahrimen mekruhtur! Ama tahrimen mekruh olmasıyla birlikte sahih bir namaz olduğu için ise geçerlidir. Namaz borcunu düşürür fakat namazın yenilenmesi yani tekrar kılınması vaciptir.
Hanefi mezhebine göre, okuyuş ister gizli / sessiz, ister açık / sesli yapılsın, her türlü namazda imamın okuması cemaat adına yeterlidir. İmama uyanın / cemaatin kıraat yapması tahrimen mekruhtur. Cemaat, sadece "Sübhaneke" duasını okur, bundan sonra susup imamın okuyuşunu dinler, imamın gizli okuduğu yerlerde ise susar.
Bu konuda bizler,
"Kimin imamı varsa, imamın okuyuşu onun da okuyuşudur." (İbn Ebi Şeybe, Musannef, 1/377. Ayrıca bk. İbn Mace, ikamet, 18),
"İmam, uyulmak için vardır. Öyleyse, o tekbir alınca, siz de tekbir alın. O okuyunca, siz susun." (Buhari, salat, 18; Ebu Davud, salat, 68, 175)
Hadislerine dayanırız. Ama Şafii Mezhebine göre,
"Fatiha`yı okumayanın namazı olmaz." (Tirmizi, Mevakit, 69; Darimi, Salat, 36),
"Fatiha`sız namaz olmaz." (Buhari, Ezan, 10/95; Ebu Davud, salat, 2/136, no: 822)
Hadislerince Fatiha’yı okumak lazımdır. Ama bizim mezhebimiz Hanefi olduğu için şimdi mezhebimiz üzerinden devam ediyoruz.
İmamla yani cemaatle namaz kılarken Sübhaneke den sonra euzü besmele dahi çekilmez. İmama uyan yani muktedî, İmam çıkta okusa gizlide okusa sübhanekeden sonra sükût etmek zorundadır. Çünkü imam cemaate riyaseten okumaktadır. İmamın okuması cemaatin okuması yerine geçer.
Bu konuyla ilgili İmam-ı Azam’ın çok güzel bir hikâyesi vardır.
[b]“İmam-ı Azam hazretlerinin, (Cemaatle namaz kılarken, imama uyanlar, Fatiha ve zammı sure okumaz) dediğini duyanlardan on kişi, Hazret-i imamın huzuruna gelip derler ki:
- İmamın okumasını kâfi görüp, cemaate Kur'an okutmadığını işittik. Hâlbuki Fatiha sız namaz olmaz. Elimizde bunu ispat eden kuvvetli deliller vardır. Hakkın ortaya çıkması için tartışmaya geldik.
Hazret-i imam der ki:
- Ben bir kişi, siz on kişisiniz, hepinizle aynı anda nasıl tartışayım?
- Nasıl tartışmak istiyorsunuz?
- İçinizden en bilgili, âlim olanı seçin, onunla konuşayım. O, kendi ile birlikte hepinizin adına konuşsun.
- Teklifiniz uygun
- O beni yenerse, hepiniz beni yenmiş olacaksınız, ben onu yenersem, hepiniz yenilmiş olacaksınız. Kabul mü?
- Peki, kabul ettik.
- Tartışmayı ben kazandım.
- Nasıl olur, daha başlamadık bile
- Siz, seçtiğiniz âlimin hepinizin adına konuşmasını kabul etmediniz mi?
- Evet
- Ben de, sizin kabul ettiğinizi kabul ediyor, aynı şeyi söylüyorum. Herkesin tâbi olduğu imam, kendi adına ve ona uyup, imam kabul edenler adına Kur’an-ı kerim okur, cemaat okumaz. Anlaşamadığımız bir nokta kaldı mı?
On kişi hakkı kabul etmek zorunda kaldılar.
İmam-ı Rabbani bu konuda şöyle bahseder,
“İmam-ı Rabbani hazretleri buyurdu ki:
Mezhebin hükmüne aykırı diye bir hadis-i şeriflerle amel etmek, bize caiz olmaz. Mezhebimizin hükmüne aykırı gibi görülen hadis-i şerifler, âlimlerin sözlerini reddetmek için delil ve senet olamaz. Bir Hanefinin, imam arkasında Fatiha okuması mezhepten çıkmaktır, ilhad'dır. (Mektubat m.312, Mebde ve Mead 31)”
Hanefi âlimleri, bu hadislere ve başka delillere dayanarak, (İmam arkasında Fatiha okumak mekruhtur) demişlerdir.
(İmamla namaz kılarken susun, imamın kıraati, cemaatin kıraatidir.) [Hatib]
(İmamın arkasında olmak hariç, Fâtiha okumadan bir rekat kılan, aslâ namaz kılmamıştır.) [Tirmizi]
(Ne o, Kur'anda rekabet mi, namazda biri benimle beraber okuyordu.) [Tirmizi]
Uzun lafın kısası…
(Fatihasız namaz olmaz.) [Buhari, Müslim]
Bu hadislere ve başka delillere dayanarak, Şafii âlimleri imam arkasında Fatiha okumanın farz olduğunu bildirmişlerdir. Maliki’de ise, imam yavaş okurken müstehaptır. İmam açıktan okuyorsa, Fatiha okunmaz. Namazda Fatiha okumak Maliki’de farz, Hanefi’de ise, mekruhtur… SELAM VE DUA İLE… ADNAN ŞAHİN[/b]