1-Ebubekr Muhammed b.Sehl et-Tusi anlatıyor:

İbn Huzeyme’nin hocası er-Rabi b.Süleyman bize İbn Huzeyme’yi tanıyıp tanımadığımızı sordu Evet diye cevap verdik O da şöyle söyledi:O bizden istifadesinden daha çok biz ondan istifade ettik.(Zehebi Tezkire II.722 Zehebi Siyer XIV.371)

2-İbn Ebi Hatim’de (ö.327/936) kendisine İbn Huzeyme’nin nasıl biri olduğu sorulunca Yazıklar olsun size Biz ondan sorulmuyoruz da o bizden soruluyor.O kendisine uyulacak bir imamdır demiştir yine bir başka konuşmasında da onun için o doğru sözlü güvenilir birisidir demiştir.(Zehebi Tezkire II.729 Zehebi Siyer XIV.376)Ebu Şehbe a.g.e.s.247)


3-Darekutni (ö.385/995) İbn Huzeyme güvenilir benzeri olmayan bir imamdı İbnu’l-İmad’da (ö.482/1089) güvenilir imam ve hadiste hafız birisidir diye söylemiştir.(Zehebş Tezkire II.728 Zehebi Siyer XIV.372 Zehebi el-İber I.462 Suyuti Tabakat s.313 İbnu’l-İmad a.g.e II.262)

4-İbn Huzeyme’yi devrinin büyük hadiscilerinden Muhammed b.Hibban et-Temimi el-Busti (ö.354/965) şöyle tavsif etmiştir: (Ma raeytü ala vechi’l ardı men yahfezu sınaate’s Sünen ve yahfezu elfazeha’s Sıhah ve ziyadatiha hatta keene’s Sünene küllüha beyne ayneyhi illa Muhammed b.İshak b.Huzeymete fekat) Yer yüzünde Muhammed b.İshak gibi hadisle iştigal işini mükemmel yaparak hadislerin lafızlarını sahihlerini ve hadislerdeki ziyadeleri ezberleyen hadislerin tamamı sanki gözünün önündeymiş gibi olan başka bir kimse görmedim Yine aynı muhaddis İbn Huzeyme hakkında şöyle derened ve metin ezberlemede İbn Huzeyme gibisi görülmedi.(Zehebi Tezkire II.272 Zehebi Siyer XIV.372 Suyuti Tabakat.s.313 Zehebi el-İber I.462 İbnu’l-İmad a.g.s.II.262)

5-Müsned ve Erbaun sahibi Muhammed b.Eslem et-Tusi de (ö.242/856) gözlerim onun gibisini görmedi demiştir.(Zehebi el-İber I.344)

6-Yine büyük hadis ve tefsir alimi İbn Kesir (ö.774/1372) onun müctehid İlim denizlerinden bir deniz olduğunu söylemekte.(İbn Kesir a.g.e.XI.149)

7-El-Hafız Abu Ali el-Hüseyn b.Muhammed en-Neysaburi onun hakkında şöyle konuşmuştur:Muhammed b.İshak gibisini görmedim İbn Huzeyme sureyi okuyanın onu ezberlemesi gibi fıkıha dair hadisleri ezber bilirdi Büyük hadis alimi Zehebi de onun hakkında o asrının biricik kişisiydi öyle oldu ki artık ilmi beceri ve geniş ilmi kapasiteye sahip olma hususunda misal getirilir oldu.(Zehebi el-İber I.462 Zehebi Tezkire II.723 Suyuti Tabakat.313 İbnu’l-İmad a.g.e.II.262 Zehebi siyer XIV.365.372)

Yine İbn Huzeyme Hakkında şunlar denilmiştir: Horasan’da zamanının imamı oldu asrın Nisabur’un imamı imamu’l-eimme İmam büyük muhaddis hadisi bilirdi el-Hafız Şeyhul-İslam el-Huccet ve’l-Fakif sika saduk müctehid fakih müctehid mutlak müctehid gibi övgü dolu değerlendirmeler’de bulunulmuştur.(Suyuti Tabakat s.313.Menhecu’n-Nakd fi Ulumi’l-Hadis.s.258 Zehebi Duvel s.169 Zehebi Tezkire II.720 Zehebi el-İber I.462 Suyuti Tabakat s.131 Zehebi Siyer XIV.365

Allah azze ve Celle’nin (Vech) sıfatı Hakkında İbn Huzeyme Rahımullah şöyle der: Deriz ki sözümüz anlaşılır ölçülü her akıllı kişinin anlayacağı bir sözdür.Yaratana Vech’in kullanılması her akıl-fikir sahibine göre Yaratanın yüzünün Ademoğlunun yüzüne benzemesini gerektirmez.Ey Akıl sahipleri bu konuda dikkatli olun Yaratanımız (c.c) bazı isimleri lafız olarak bazı mahlukatına veriyor Kitap Sünnet ve arapçada olduğu gibi Mesela:Kerim Şahid Kebir Vahid Vali Vekil Mevla vb.(İbn Huzeyme Kitabu’t-Tevhid ve İsbatı Sıfati’r-Rab.10-11-25-35)

Biz ve Hicaz Tıhame Yemen Irak Şam Mısır alimlerimiz deriz ki: Allah’ın kendisi için belirttiği sıfatları dilimiz ile ikrar kalbimiz ile tasdik eder yüzünü mahlukatın yüzüne benzetmeyiz.( İbn Huzeyme Kitabu’t-Tevhid ve İsbatı Sıfati’r-Rab.11.25)

Allah’ın sıfatlarını yok saydığı için Muattıla denilen Cehmiyye hakkında şöyle der: Ey Akıl sahibi Arapçayı bilen ne demek istediğini anlayan teşbihi kavrayan aklı selim sahibi birinin aklına bu iki yüzün birbirine benzediği gelir mi Ben Allah’ın sıfatlarını kabul etmeyen Cehmiyye’nin şu kadarını da akledeceğini sanmıyorum: Birisi ona Senin yüzün domuz maymun ayı köpek eşek katır’a v.b (yüzlere) benziyor dese kızar edep dairesinden çıkar yüzünü saydığımız yüzlere benzetene söver belki ana babasını da ekler Arap insan yüzünü bunlara benzetmeyince bizim Allah’ın yüzünü benzettiğimiz nasıl söylenir.Hal böyle olunca Allah’ın kitabında Nebi’sinin hadisinde söylediği şeyleri söyleyen hadiscilere Allah’ı mahlukata benzettiklerini söylemek yanlıştır yalandır iftiradır.Kitap ve Sünnete muhalefettir arap dilinden anlamamaktır.(İbn Huzeyme Kitabu’t-Tevhid ve İsbatı Sıfati’r-Rab.22-24)

Cehmiyye Allah’ın sıfatlarını yok saymakta Yahudiler gibi kelimelerin yerini değiştirmekte hayvanlar derecesine düşmektedirler.( İbn Huzeyme Kitabu’t-Tevhid ve İsbatı Sıfati’r-Rab.8-10-26-46-47-90-101)