Muhakkak ki Allâhü Teâlâ ve tebâreke hazretleri, hüküm vermek için kullarının arasına azamet ve kudretiyle inecektir. Tüm ümmetler, diz çökmüş haldedirler. Hesap için ilk çağırılacak kişiler şunlar:
1. Kur’ân-ı Kerîm’i toplayan (ezberleyen) kişi,
2. Allah yolunda ölen kişi,
3. Çok mâl (servet) sahibi zengin.
Allâhü Teâlâ hazreteri, Kur’ân-ı Kerîmi ezbere toplamış olan kimseye (Kur’ân-ı Kerîm’i okuyana

-”Peygamberime indirdiğim kitabı sana öğretmedim mi?” diye buyurur. 0:
-”Evet! Ya Rabbiî” der. Allâhü Teâlâ hazretleri buyurdu:
-”Öğrendiğinle ne amel ettin?” diye sordu. 0:
-”(Yâ Rabbiî) Gece ve gündüz hiç durmaksızın tüm vakitlerde (Kur’ân-ı Kerîm’i) okuyup, durdum.“
Allâhü Teâlâ hazretleri:
-”Sen yalan söylüyorsun” diyecektir. Melekler de:
-”Sen yalan söylüyürsun,” diyecektir. Allâhü Teâlâ hazretleri:
-”Sen, “insanlar ne güzel okuyor,” diye okudun. İnsanlar da bunu sana söylediler.
Mal sahibi getirilir. Allâhü Teâlâ hazretleri, ona:
-”Senin imkanlarını genişletip seni hiç kimseye muhtaç olmayacak hale getirmedim mi?” diye soracaktır. 0:
-”Evet! Ya Rabbi, bana ihsanda bulundun, geniş bir rızık verdin,” der. Allâhü Teâlâ hazretleri:
-”Verdiğim, mal, mülk ve zenginlik ile ne yaptın?” diye soracaktır. 0:
-”Senin verdiğin mal ile sıla-i rahim yaptım, (yakın akrabaları gözettim) ve (dul, yetim ve fakirlere) tasaddukta bulundum,“der.
Allâhü Teâlâ hazretleri, ona:
-”Sen yalan söylüyorsun.” der. Melekler de ona:
-”Sen yalan söylüyorsun,” derler. Allâhü Teâlâ hazretleri ona:
-”Sen bu iyilikleri benim rızâm için yapmadın. Halk sana “ne cömert adamdır“ desinler, diye yaptın. Dünyada bu sana söylenildi.
Sonra Allah yolunda öldürülen kişi getirilir. Allâhü Teâlâ hazretleri ona sordu:
-”Niçin öldürüldün?” O:
-”Ya Rabbi! Senin yolunda cihâd etmekle emrolundum. Ben de gitim, savaştım ve senin yolunda öldürüldüm,” diyecektir.
Allâhü Teâlâ hazretleri ona:
-”Sen yalan söylüyorsun!” der. Melekler de ona:
-”Sen yalan söylüyorsun!“derler.
Allâhü Teâlâ hazretleri ona:
-”Sen insanlara senin için, “falanca kişi ne cesur ve atılgan adamdır,” desinler, diye savaştın. Dünyada bu sana söylenildi.
Sonra Efendimiz (s.a.v.) hazretleri buyurdular:
-”İşte bu üç kişi, kıyamet gününde Allah’ın kendileriyle cehennem ateşini tutuşturacağı yaratıklardır. [Tirmizi: 2304.]
Sa’dî buyurdu:
Tarikat budur ki, Ehlüllah iyi işler yapar, salih ameller için koşar, noksanlarını görür, hatalarına bakarlardı. Güzel amelleriyle asla mağrur olmadılar…
--------------------------------------------------------------------------------
Kaynak : Rûhu’l-Beyan Tefsiri Tercumesi : 3/150.