![[Resim: 971041_584248101633484_1754985597_n.jpg]](https://fbcdn-sphotos-d-a.akamaihd.net/hphotos-ak-prn2/971041_584248101633484_1754985597_n.jpg)
Halkın aldığı malların devletin belirlediği fiyatın üzerinde satılıp satılmadığını ve istenilen kalitede üretilip üretilmediğinin denetlenmesi, veziriazamların en başta gelen görevlerinden idi. Veziriazamın bırakın görevini yapmamasını, denetimleri ihmal ettiği yönünde bir dedikodu çıkması bile azline sebep olurdu. Böyle bir durumla karşılaşmak istemeyen veziriazamlar, yanlarına İstanbul kadısı ile “muhtesibi”, yani zabıta müdürünü alarak esnafı denetler, karaborsacılık yapan, pahalı mal satan ve kalitesiz mal üreten esnafı falakaya yatırtarak dövdürtürdü. Suçu ağır olanlar ise, kulağından dükkânlarının kapısına çivilenirdi.
Esnaf denetimlerini kimi zaman bizzat padişahların yaptığı da olurdu. Padişahlar, tebdil-i kıyafet ederek, yani başka kılığa girerek gizlice fırınları ve diğer gıda maddelerini satan esnafı denetlerdi.
Osmanlı'da da gıda kontrolünün enteresan ve başarılı misallerini görüyoruz. Bir kaçını sunmaya çalışalım:
"Kurulan bir denetici grubu gün aşırı lokantaları dolaşır, kazanlardaki yemeklerin tadına bakıp hileli olanları mühürler, ertesi sabah da onları alıp götürürlerdi. Köfteciler, dükkanlarını, daha rahat denetlenmesi için karakol yakınlarına açmak mecburiyetindeydiler. Sütçüler de sıkı bir denetlemeye tabi idiler. Hilelerle mücadele eden servis müfettişleri hergün sütü, gözden geçirirdi. Sütçünün hilelerini ortaya çıkarmak için birçok usuller vardır. Bunların en çok uygulananı, bir yünlü kumaş üzerine bir damla süt damlatmaktı. Eğer süt damlası yuvarlak kalır ve dağıtmazsa saflığı anlaşılır. Yok eğer dağılır, kuması ıslatırsa içine su konmuştur. Kasapları denetleyen veteriner servisi, cılız veya hasta hayvanların etlerinin satılmamasına dikkat ederdi. Mezbahaneler kaide olarak meskûn yerler dışında bulunurdu. 1815 yılına kadar Paris'te hayvanlar kasap dükkanlarının önünde boğazlanırdı; bu tarihte Napolyon ilk mezbahayı yaptırmıştır. Osmanlılarda ise mezbaha sistemi asırlardan beri uygulanmaktaydı."
