ALLAH tealanın ayetleri ile tasdik ettiği hakikatlar ve bu hakikatlar karşısında insanın duruşu ne anlamlara gelir. halife olmak için yaratılan, kulluk yapması için yaratılan ne olurda cehenneme uygun bir yaratılışa çevrilir.
ALLAH tealanın değişmeyen hükümleri kendi yarattığı alemde kural/gerek/şart olarak devam eder.
insanın yaratılmasında nesh edilmeyen hakikatlar olması bakımından kulluk vazife olarak görülecektir. ancak kulların bu ahval dışındaki her hali ise diğer bir ayetle tespit ve tasdik edilene kadar mevcut hükmün yazılı bir metne tabi olsa da/devam etse de neshi gerekir hüküm kaldırılmaz kişinin eski haline dönene kadar ara bir yaşamda yaşatılması düşünülebilir. mesela kişi okyanusta yaşamaya zorlanır.
şekil ve şemal değiştirmeyen ancak içerik değiştiren bir nesih olmalıdır. bu nesih kulu farklı mecralara sürüklererken asli vazifesi konusunda hataya düşmüş insanı kendi eli ürünü olan bir dünya ile karşılaştırı ve yaptığı şeyleri neholunmamış insanın yapacağı şeylerle kıyaslatır.
mümmin eli ürünü olmaktan başlayarak başka ilah kavramına kadar giden bu mecrada insan nesholunmayı yaşarken münkir amellerinin mevcudatına rağmen kendindeki harikulade haller onu doğru yolda olduğu zehabıyla başka bir alemde halkeder.
belhum adellikteki aşalıyan hali ALLAH teala perdelerse kulun hali anlayışı değişken bir okyanusta gezen bir canlının değişik haliyle teçhizi gibi olur.
kul hayvandan aşağı denen hale sokulmadan o hayvanlardaki teçhizatlarla desteklenir. yunus olur sonar kullanır yarasa olur sineğin onu rahatsız edeceği mevkiyi sezer. kolay bir geçimlik ve rızık kazanırken kendisine dokunmayan koca kainatın ondan uzaklaşma sebeplerini anlamaz.
hayrına olduğunu düşündüğü bu alemde isyanın veya münkirliğin bir tabakasında elde edilen değerler bakımından diğerine göre üstünlük halleri insanlar arasında değil okyanusta yaşayan yunusun diğer balığa veya bir yarasanın sineğe karşı üstünlüğü gibi bir alemde yaşar.
ALLAH tealanın asli adaletinden şaşmaya başlayan eksenlere de artık nesholunmak vardır ve hal başka hale evrilir. ALLAH teala her kula eşit davranırken mevcut eşitsizlikler ALLAH tealanın yarattığı diğer alemlere yolculuk yapan ruhların nerede yaşadığı konularını aydınlatır.
şekli insan olan bir anlayış, birden konuşmayan yunusun konuşmaya başlamış imanından müteşekkil olan başka bir insanla konuşmaya başlar. rızık kazanma husundaki maharetinden tut insanlar arasındaki rahatlığı cazibe sahibi olmaktan tut da her türlü sanata ve duyguya dair şeyde ALLAH tealanın ahkamından bu kadar uzak olduğun halde nasıl bu kadar rahat yüzüyorsun sorusuna aslında ALLAH tealanın bildiği hakikatla cevap verir.
ALLAH tealanın alemleri halkeden yapısı gereği insanı neshin en aşağı boyutu, mükellef olmayanların ayna gibi kullanılarak, mükellef kişinin aklının kendisine okutturulması hadisesine döner.
zerrece zulm olmaz zira hayran kaldığı zeka kendisine aittir de bir türlü kullanmayı becerememiştir.
ALLAH teala bzilerden razı olsun.