NE KADAR VE NASIL?
Yahyâ bin Eksem (rah.), Şâfiî mezhebinin büyük âlimlerinden ve edîblerdendir. Fıkıh ilmindeki vukûfu sebebiyle Abbâsî Halifesi Me’mûn onu Kâdılkudât (başkadı) tâyîn etti. İştirak ettiği bir sefer esnâsında askerlere müt‘a nikâhı için izin verilecek ve helal olduğu îlân edilecek oldu. Bu zât haram olduğunu isbat ederek bu karardan vazgeçirdi.
Henüz yirmi yaşında iken Basra’ya kâdı tâyîn olundu. Basralılar yaşını küçük görüp:
“Kâdı Efendinin yaşı kaçtır?” diye sorarlardı. Kendisini küçük gördüklerini anlayınca onlara şu cevabı verdi:
“Ben, Resûlullâh Efendimizin (s.a.v.) Mekke-i Mükerreme fethedilince kâdı tayin ettiği Hazret-i Attâb bin Esîd’den, Kâdı olarak Yemen’e gönderdiği Muâz bin Cebel Hazretlerinden ve Hazret-i Ömer’in Basra’ya kâdı olarak tayin ettiği Hz. Ka‘b bin Süver’den yaşça daha büyüğüm.
Bir zât Kâdı Yahyâ bin Eksem’e gelerek sordu:
– Kâdı Efendi, ne miktar yemeliyim?
– Açlığını giderecek kadar ye, doymadan sofradan kalk.
– Nasıl güleyim?
– Sessizce ve tebessüm ederek yüzünden hoşnutluğun anlaşılacak kadar.
– Ne kadar ağlayayım?
– Allah korkusundan ağlamayı hiç terk etme.
– Amelimin ne kadarını gizleyeyim?
– Gücün yettiği kadarını gizle.
– Peki, amelimden ne kadarını âşikar işleyeyim?
– İyilik hususunda sana uyulacak ve insanların senin aleyhinde sözlerini kesecek kadar.
Tefsîr-i Nesefî’de bu husus şöyle geçer:
Farz olan ibâdetleri açıktan yapmak töhmeti kaldıracağından daha fazîletlidir. Böyle değilse, meselâ: Zekât veren kimsenin zenginliği meşhur değilse gizli vermesi daha fazîletlidir.
Nâfile ibâdetlerin ise hayırda kendisine uyulacaksa açıktan yapılması; değilse gizli yapılması daha fazîletlidir.
Göz sayesinde görüyor olsaydın gece uyurken rüya göremezdin.
Demek ki görmüyorsun, sana gösteriliyor.
Demek ki görmüyorsun, sana gösteriliyor.
Bunu ilk beğenen sen ol.
