Ludwig Wittgenstein, Piero Sraffa diye bir İtalyan arkadaşıyla İngiltere'ye seyahat yapıyor. Uzun süre susuyorlar. Karşılıklı bakıyorlar birbirlerine ve susuyorlar. Hiç konuşma yok, bir kelime bile yok. Wittgenstein en sonunda "Görüyorsun ya kelimeler olmadan konuşulamıyor" diyor. Ben bu hikâyeyi bir dostuma göndermiştim. O da bana şu cevabı yazdı: İki derviş bir araya gelmişler. Uzun uzun susmuşlar. Sonra kucaklaşıp ayrılırlarken, "Ne güzel bir sohbet oldu" demişler... Aslında doğu, biraz da ima ile geçmenin, söze dökmeden konuşmanın, biraz hâlden anlamanın yeri. Biz görsel bir uygarlık değiliz. Her şeyi göstermemiz gerekmiyor. Biz her şeyi gösterdiğimiz zaman onun esrarını zedeleriz. Hani Ferîdüddin Attâr der ya "Binlerce binlerce sır bilinecek / o gizli yüz gösterince kendini" diye. Esrar, sır, sırlanmışlık bunlar doğu için önemli metafizik kavramlar. Hatta ölülerimizi bile toprağa verirken "sırlandı" diyoruz.

Kemal Sayar