Esselâmu aleykum………......... B i s m i l l â h i r r a h m a n i r r a h i m
Konu : Namaz ve Tadil’i Erkân
Kuran’ı Kerim Cuma namazı ile ilgili olarak şöyle buyurmaktadır:
“Ey inananlar! Cuma günü namaz için ezan okunduğu zaman Allah'ı anmaya koşun, alım satımı bırakın, bilseniz, bu sizin için daha iyidir. Namaz bitince yeryüzüne yayılın, Allah'ın lütfundan rızık isteyin, Allah'ı çok anın ki saadete erişesiniz. Onlar bir kazanç veya bir eğlence gördüklerinde, seni ayakta bırakarak oraya yöneldiler. De ki: Allah katında olan, eğlenceden de kazançtan da hayırlıdır. Allah, rızık verenlerin en iyisidir.” (Cuma sûresi 9.10.11. âyetlert )
Niçin alışveriş? Çünkü bir tarafta para, bir tarafta mal veya hizmet. Diğer sanayi kuruluşları ve imalatçıların işi kolaydır. Sıra ile bir veya iki nöbetçi bırakır Cuma namazına giderler, gidenlere de nereye gidiyorsun diyen olmaz. Alışverişi bırakmak zordur. Müşterinin ve paranın kaçma durumu mevzu bahistir. Yukarıdaki âyeti kerimede çalışmayı değil alış verişi bırakın buyruğu vardır. Çünkü çalışmayı bırakmak çok kolaydır fakat alım satımı alışverişi bırakmak iş yerini kapamak çok zordur.
Kapıyı kapayıp bir yazıyla, biraz sonra geliyoruz cumadayız derse Yüce Allah’ın yukarıdaki âyeti kerimesine mazhar olmuş olur. Âyeti kerimelerde Cenâbı Allah; “Rızkı ben veririm” buyuruyor. Yani müşteriyi kaçırma korkusundan Cuma namazını terk eder kılmaz isen, Kuran’ı Kerim’deki en önemli buyruklardan birini terk etmiş olursun.
Yukarıdaki âyeti kerimede, Cuma namazı kılındıktan sonra Müslümanların yeryüzüne dağılın, Allah’ın kendileri için takdir ettiği rızkı aralamaları emredilmektedir.
Tadil-i erkânla ile ilgili hadisi şerif şöyle buyurmaktadır :
“ Kim namazını hakkıyla kılar secde ve rükusunu tam yaparsa namaz ona der ki: Allah da seni muhafaza etsin beni muhafaza ettiğin gibi. Eğer namazını kollamaz secde ve rükusunu ziyan ederse namaz der ki: Allah da seni ziyan etsin beni ziyan ettiğin gibi. Bu namaz bir bez parçası gibi dürülüp suratına atılır.” (Faydul kadir hadis no 364 )
“İnsanlardan en kötü hırsız namazından çalan hırsızdır. Namazın rükûsunu, secdesini huşu içinde tamamlamayandır.” ( Faydul kadir hadis no 1040 )
Yukarıdaki Peygamberimiz s.a.v.’in sahih hadisi şeriflerinde buyurduğu gibi, namazın rukunlarına riayet edilmez ise namazımızdan çalmış oluruz. Şöyle ki; Namazda iken rükû da, üç kez “sübhana rabbiyel azim” Secde de ise üç kez “sübhane rabbiyel alâ” Tesbihatı yaparken zaten beklemiş oluyoruz.
Rükudan kalkınca dik durmadan secdeye varılmaz, iki secde arasında da öyledir. Yani rükûdan ve secdeden kalkınca dik durarak biraz beklemek, belini dik tutmak gerekir. Buna tadil-i erkân denir. Peki tadil ne demektir? Arapça’da idil’den gelir yani dimdik düz durmak, dolayısıyla Yüce Allah Kuran’ı Kerim’de İnsan oğluna hitaben şöyle buyuruyor:
“Biz seni düzgün dik duran olarak yaratmadık mı?” (İnfitar sûresi 7. âyet)
Bu mübarek âyeti kerime bize hemen şu gerçeği hatırlatmaktadır. Dünyada Yüce Allah’ın yarattıkları arasında iki ayak üzerinde ve dimdik duran, belini bükmeden yürüyebilen sadece insanoğludur.
Goril, maymun, şebek gibi hayvanlar iki ayak üstünde yürüseler bile mutlaka belleri büküktür. Bundan dolayıdır ki yukarıdaki hadisi şerif’e mazhar olmamak için, namazda Fatiha ve zammı süreleri özenle okumalıyız, rahatsız olanlar hariç, rükû ve secdede tadil-i erkâna uymalıyız.
Namazla ilgili Kura’nı kerimdeki ayeti kerimelerden bazıları şöyledir ;
“Gündüzün iki tarafında (sabah, öğle ve ikindi), gecenin de yakın saatlerinde (akşam, yatsı) namaz kıl. Çünkü iyilikler, kötülükleri (günahları) giderir.” (Hud sûresi 114. âyet)
“Bir takım insanları ne ticaret nede alış-veriş onları Allah’ı anmaktan, namaz kılmaktan ve zekat vermekten alıkoymaz. Onlar, kalplerin ve gözlerin allak bullak olduğu bir günden korkarlar.” (Nur sûresi 37. âyetler)
“Güneşin batıya yönelmesinden gecenin kararmasına kadar namaz kıl; sabah vakti de namaz kıl, zira sabah namazına melekler şahit olur.” ( İsra sûresi 78. âyet)
Bütün namazlar değerlidir, ancak sabah namazı şahitli bir namazdır, yani mümin sabah namazını kılarken Melekler tarafından gözlenmektedir.
Namazla ilgili hadisi şeriflerden bazıları şöyledir :
Bir erkek gece uyanırsa ailesini de uyandırarak iki rekât namaz (Teheccüt) kılarlarsa o aile, zakirin (Çok zikir eden erkekler) ve zakirat (Çok zikir eden kadınlar) listesine yazılır.” ( Faydul kadir hadis no 434 )
“ Gamet edildikten sonra farzdan başka namaz kılınmaz. ” (Faydul kadir hadis no 470 )
“ Yatsı namazı ile yemek beraber olursa önce yemekten başla.” (Faydul kadir hadis no 473)
“Kişi abdestini düzgünce alır da namaz için camiye yürürse, her sol ayak bir günah siler. Her sağ ayak bir sevap yazar. Eğer sabah ve yatsı namazının karşılığını bilselerdi dizleri üzerinde sürünerek camiye giderlerdi.” ( Faydul kadir hadis no 535 )
“ Biriniz Cuma namazını kılınca ardından dört rekat daha kılsın.” (Faydul kadir hadis no 722)
"(Namazda) Safları düzgün tutun, Meleklerin saf tuttuğu gibi, omuzlarınızı hizaya getirin, boşluk olan yeri doldurun, (Sırayı sıklaştırmak için) elleri ile yer isteyen kardeşinize yer açın, şeytan için boşluk bırakmayın. Kim bir sırayı tamamlar sıklaştırırsa Allah onunla beraberdir. Kim sırayı boş bırakır koparırsa Allah azze ve celle’de ondan ilgiyi koparır.” ( Faydul kadir hadis no 1367 )
“ Allah’u Teâlâ yolcunun üzerinden orucu aldı (Sonra tutmak üzere), namazı ise kısalttırdı.” (Faydul kadir hadis no 1810)
“ Cennette odalar vardır ki, içinden dışarısı görünür. Allah’u Teâlâ o odaları yemek yedirene, tatlı söz söyleyene, orucu takip edene (tutana) ve gece herkes uyurken gece namazı kılana (Teheccüt) hazırlamıştır.” ( Faydul kadir hadis no 2314)
“ Müminin şerefi gece namazıdır, (Teheccüt) azizliği ise başkasının malında gözü olmamasıdır.” ( Faydul kadir hadis no 4883 )
Yüce Allah’ımız cümlemize tadil’i erkân’a uygun olarak namazlarımızı kılmamızı nasıp etsin.
Cenabı Allah Müminleri Kuran ve peygamber yolundan ayırmasın. Hepimize Dünyanın ve ahiretin güzellikleri nasip etsin. Hepimizi Peygamberimiz s.a.v. me Cennette komşu eylesin.
Sevgiler ve saygılar… Hoşçakalın… Mekkavi…