Mana-yı harfi: Mahlukata ve bütün kainata Allah hesabına ve Allah’ın sanatı ve eseri nazarı ile bakmaktır. Yani kendi başına bir mana ifade etmez; ancak başkasına işaret ederse anlam kazanır manasınadır. Bir elmada kendi nefsine bakan bir yön varsa, Mucidi ve Sanatkarı olan Allah’a bakan yüzlerce yönü vardır. İşte burada sanatkara ve mucide bakan yüzlerce yöne mana-yı harfi denilmiştir.

Mana-yı ismi: Mahlukata ve kainata Allah namına ve Allah’ın sanat ve eseri olarak bakmamak demektir. Yani mahlukat ve kainata kendi namına bakıp, sanatkar ile olan ilişkisini koparmak manasınadır. Elmayı Allah’ın sanatı olarak değil, sadece nefsine bakan yönü ile değerlendirip, Allah’a bakan binlerce nispeti ve işareti kesmektir.

Bu iki terimin asıl manası bu cihetleridir. Yoksa kalıp ve şeklinin ne olduğunun o kadar da bir önemi yoktur. Her alimin bu kabilden kendi içtihadı ile ortaya çıkarttığı terimler vardır. Mana-yı harfi ve manayı ismi terimlerine, Risale-i Nurların keşfettiği yeni ve taze terimler nazarı ile bakabiliriz.

GRAMERDEN TEVHİDE DÂVET

Mâna-yı ismi ile mâna-yı harfi, Arapça Nahiv ilminde, yani Arapça gramerinde iki önemli kavramdır.

Bediüzzaman bu gramer kavramlarını birer tevhid kavramı haline getirmiş, kâinatı Allah hesabına konuşturmuştur.

Nahiv ilminde ismin tanımı şöyle yapılmıştır: “Mânası kendisini gösteren şey. “Harfin tanımı da şöyledir: “Mânası başkasını gösteren şey.”

Yani gramerde harf isme hizmet ediyor. Harf isim için vardır. İsim ise kendisini gösteriyor. Yani isim kendisi için vardır. Meselâ Ali ismi Ali’yi gösteriyor. Fakat Ali isminde bulunan üç harfin her üçü de kendisi için değil, Ali ismi için vardırlar.

AYNA MİSALİ

Bediüzzaman bu kavramları ayna misali ile açıklıyor.

Aynaya camı görmek için bakarsan camı görürsün. Aynada kendini, dolayısıyla görürsün. Aynaya ayna için bakmak mâna-yı ismi ile bakmaktır. Başkası için bakmak ise mâna-yı harfi bakışıdır. Ayna kendi başına bir değer ifade etmez.

Aynaya kendi güzel simanı görmek için bakarsan, ayna seni gösterir. Mâna-yı harfi bakışı budur. Aynaya değer katan bakış bu bakıştır. Bediüzzaman bu misali verdikten sonra, kâinatın, bütün zerrelerine kadar harflerden ibaret olduğunu ve Allah’ın isim ve sıfatlarını gösteren birer ayna olduğunu; fakat ruhsuz felsefenin kâinata kâinat için (mana-yı ismi ile) bakarak tabiat bataklığına saplandığını bildiriyor.1

Keza Bediüzzaman, Mektubat’ında diyor ki: “Her şey, mana-yı ismiyle ve kendine bakan vecihte hiçtir; kendi zatında müstakil ve bizatihi sabit bir vücudu yok. Ve yalnız kendi başıyla kaim bir hakikati yok. Fakat Cenâb-ı Hakka bakan vecihte ise, yâni mana-yı harfiyle olsa, hiç değil. Çünkü onda cilvesi görünen esma-i bakiye var. Mâdum değil; çünkü sermedi bir vücudun gölgesini taşıyor. Hakikati vardır, sabittir, hem yüksektir. Çünkü mazhar olduğu baki bir ismin sabit bir nevi gölgesidir.”2

ULEMANIN İLMİ ALLAH’A AİTTİR

Ulema Allah namına, Allah adına ve Allah için sevilir.

Ama kendileri namına ulemayı sevmek sonuçsuzdur, tehlikelidir, veballi bir iştir.

Bediüzzaman, Peygamberlere ve evliyaya kendileri hesabına, yani mâna-yı ismiyle, yani Allah’tan bağımsız olarak sevgi göstermenin tehlikelerine işaret ederken örnek de veriyor: Meselâ Hıristiyanlar Hazret-i İsa Aleyhisselâmı kendi zatı için sevmişler. Bu sebeple zamanla ona Allah’ın oğlu sıfatını yakıştırmışlar. Bu şirk içeren bir dalâlettir.

Keza Rafızîler Hazret-i Ali’yi sırf zatı itibariyle sevmişler. Bu sebeple iki büyük halifeye, Hazret-i Ebu Bekir (ra) ile Hazret-i Ömer’e (ra) düşmanlık etmişlerdir.3

Netice itibariyle, mâna-yı ismi ile sevgi ne Hazret-i İsa’yı (as), ne Hazret-i Ali’yi (ra) yoldan çıkarmamışsa da, sevenlerini yoldan çıkarmıştır.

MANÂYI İSMİ İLE SEVMENİN ZARARLARI

Bütün sevdiklerimiz, esasen Allah’ın bize ihsanından başka bir şey değildir.

Dolayısıyla sevdiklerimizi Allah için sevmek, Allah’ın hakkını takdir etmektir.

Çünkü ihsan eden Allah’tır. İhsan eden kim ise, önce O sevilmeli; diğer sevdiklerimiz onun için sevilmelidir.

Ulema olsun, başkaları olsun, sevdiklerimizi Allah için sevmediğimizde öncelikle Allah’ın hakkını eda etmemiş oluyoruz.

Hakkını vermediğimiz bir sevgi şükürsüzdür. Aklı başında birisi böyle bir sevgiyi kabul etmez, istiskal eder, reddeder.

Mana-yı ismi bakışı hem sevileni, hem seveni dalâlete götürür. Sevileni gurur heykeli yapar, sevenin bütün sevgisini boşa çıkarır, kendisini mesul eder.

Ne kadar güzel bir çiçek öyle değil mi?..Çiçeğe bakıp çiçeğin güzelliğini görmek işte bu Mana-yı ismi ile bakmaktır.


Nekadar güzel yaratılmış bir çiçek öyle değil mi? Çiçeğe bakıp yaratıcının güzelliğini görmek işte buda Mana-yı Harfi...

Faydali Paylasiminiz icin tesekkür ederim

Tevekkül. ....


Eyvallah

eyvallah Allah razı olsun...
marifetullahtan muhabetullaha giden yol mana-i ismiden mana-i harfiye geçmekle olur.

o zaman marifetullahtan muhabettullaha yükselme ümidi ile

Hayret ettim, derin manalar...

Babamın bir sohbetivardır der ki:

Kızım, küçük yada büyük herkesin bir derdi vardır.Aslında dert yoktur da derdi dert edinen çoktur.Ancak bazılarının derdi hiç yoktur. Dert onları dört bir yandan kuşatmış olsada onlar Muhabbetullah potasında eridikleri için , Mahbublarından başkasını ne görürler nede farkedebilriler..