Peygamberimiz (sav)'in çok güzel bir ahlaka sahip olduğunu Allah Kuran'da bildirmiş ve şöyle buyurmuştur:

Nun. Kaleme ve satır satır yazdıklarına andolsun. Sen, Rabbinin
nimetiyle bir mecnun değilsin. Gerçekten senin için kesintisi olmayan
bir ecir vardır. Ve şüphesiz sen, pek büyük bir ahlak üzerindesin.
Artık yakında göreceksin ve onlar da görecekler. Sizden, hanginizin
'fitneye tutulup-çıldırdığını'. Elbette senin Rabbin, kimin Kendi
yolundan şaşırıp-saptığını daha iyi bilendir; ve kimin hidayete
erdiğini de daha iyi bilendir.


Allah bu ayette ayrıca Peygamberimiz (sav) için kesintisi olmayan bir
ecir olduğunu bildirmiştir. Bu, Hz. Muhammed (sav)'in daima güzel ahlak
gösterdiğini, takvadan hiçbir zaman ayrılmadığını gösteren bir
bilgidir.


Peygamberimiz (sav)'in de "İmanın kemali, güzel ahlakladır"4 sözleriyle
belirttiği gibi, imanın en önemli alametlerinden biri güzel ahlaktır.
Bu nedenle güzel ahlakın en güzel örneklerini öğrenmek ve uygulamak
önemli bir ibadettir. Bu bölümde, Peygamber Efendimizin Kuran'da
zikredilen güzel ahlak özelliklerinden bazılarına yer verilecektir.


Peygamberimiz (sav) sadece kendisine vahyolunana uymustur


Peygamberimiz (sav)'in Kuran'da da çok kereler zikredilen en önemli
özelliklerinden biri, sadece Allah'ın indirdiğine uyması, insanların
rızasını gözetmeden, insanlardan çekinmeden sadece Allah'ın
bildirdiklerini yapmasıdır. Hatta, çağdaşı olan müşrikler ve diğer
dinlerin mensupları Peygamberimiz (sav)'den kendi çıkarlarına uygun
hükümler getirmesini istemişlerdir. Bu kişiler sayıca ve kuvvetçe daha
üstün konumda olmalarına rağmen, Peygamberimiz (sav) Kuran'ı ve
Allah'ın hükümlerini daima büyük bir titizlik ve kararlılıkla
korumuştur. Bir ayette Allah, Peygamberimiz (sav)'in bu insanların
ısrarlarına nasıl karşılık verdiğini bizlere şöyle haber vermektedir:


Onlara ayetlerimiz apaçık belgeler olarak okunduğunda, Bizimle
karşılaşmayı ummayanlar, derler ki: "Bundan başka bir Kur'an getir veya
onu değiştir." De ki: "Benim onu kendi nefsimin bir öngörmesi olarak
değiştirmem benim için olacak şey değildir. Ben, yalnızca bana
vahyolunana uyarım. Eğer Rabbime isyan edersem, gerçekten ben, büyük
günün azabından korkarım." De ki: "Eğer Allah dileseydi, onu size
okumazdım ve onu size bildirmezdi. Ben ondan önce sizin içinizde bir
ömür sürdüm. Siz yine de akıl erdirmeyecek misiniz?" (Yunus Suresi,
15-16)


Allah, kavminin bu tavırlarına karşılık Peygamberimiz (sav)'i birçok
ayetiyle uyarmıştır. Örneğin Maide Suresi'nde şöyle buyrulur:


Sana da (Ey Muhammed,) önündeki kitap(lar)ı doğrulayıcı ve ona 'bir
şahid-gözetleyici' olarak Kitab'ı (Kur'an'ı) indirdik. Öyleyse
aralarında Allah'ın indirdiğiyle hükmet ve sana gelen haktan sapıp
onların heva (istek ve tutku)larına uyma. Sizden her biriniz için bir
şeriat ve bir yol-yöntem kıldık. Eğer Allah dileseydi, sizi bir tek
ümmet kılardı; ancak (bu,) verdikleriyle sizi denemesi içindir. Artık
hayırlarda yarışınız. Tümünüzün dönüşü Allah'adır. Hakkında
anlaşmazlığa düştüğünüz şeyleri size haber verecektir. Aralarında
Allah'ın indirdiğiyle hükmet ve onların hevalarına uyma. Allah'ın sana
indirdiklerinin bir kısmından seni şaşırtmamaları için diye onlardan
sakın. Şayet yüz çevirirlerse, bil ki, Allah bir kısım günahları
nedeniyle onlara bir musibeti tattırmak istemektedir. Şüphesiz,
insanların çoğu fasıklardır. (Maide Suresi, 48-49)


Peygamberimiz (sav) de Allah'ın kendisine indirdiğinden başkasına
uymayacağını büyük bir kararlılıkla kavmine tekrarlamıştır.
Peygamberimiz (sav)'in bu üstün ahlakını haber veren bir ayet şöyledir:



De ki: "Size Allah'ın hazineleri yanımdadır demiyorum, gaybı da
bilmiyorum ve ben size bir meleğim de demiyorum. Ben, bana
vahyedilenden başkasına uymam." De ki: "Kör olanla, gören bir olur mu?
Yine de düşünmeyecek misiniz?" (Enam Suresi, 50)


Peygamberimiz (sav)'in, Allah yolunda kararlı ve sebatlı olması ile hak
din, en güzel ve en doğru şekliyle insanlara bildirilmiştir. İnsanların
büyük bir bölümü ile kıyas yapmak Peygamberimiz (sav)'in bu
üstünlüğünün daha da iyi anlaşılmasına vesile olacaktır. Günümüzde de
geçmişte de insanların büyük bir bölümü zaaflara, hırslara, tutku dolu
isteklere sahiptirler. Büyük bir çoğunluğu ise dini kabul etmelerine
rağmen bu zayıflıklarına yenilirler. Zaaf ve tutkularını terk etmek
yerine dinin hükümlerinden tavizler verirler. Örneğin dostlarının,
eşlerinin, akrabalarının ne diyeceğinden çekinerek dinin bazı
hükümlerini yerine getirmezler. Veya dine uymayan bazı alışkanlıklarını
terk edemezler. Bu nedenle, dini kendi çıkarlarına göre yorumlar,
kendilerine uyan hükümlerini kabul eder, diğerlerini görmezden
gelirler.


Peygamberimiz (sav) ise, bu tür insanların isteklerine hiçbir zaman
taviz vermemiş, Allah'ın indirdiğini hiçbir değişikliğe uğratmadan, hiç
kimsenin çıkarını hesap etmeden, sadece Allah'tan korkup sakınarak
Kuran'ı insanlara tebliğ etmiştir. Allah, Peygamber Efendimizin bu
takva özelliğini Kuran'da şöyle bildirmektedir:


Battığı zaman yıldıza andolsun; Sahibiniz (arkadaşınız olan peygamber)
sapmadı ve azmadı. O, hevadan (kendi istek, düşünce ve tutkularına
göre) konuşmaz. O (söyledikleri), yalnızca vahyolunmakta olan bir
vahiydir. Ona (bu Kuran'ı) üstün (oldukça çetin) bir güç sahibi
(Cebrail) öğretmiştir. (Necm Suresi, 1-5)


Ve bilin ki Allah'ın Resûlü içinizdedir. Eğer o, size birçok işlerde
uysaydı, elbette sıkıntıya düşerdiniz. Ancak Allah size imanı sevdirdi,
onu kalplerinizde süsleyip-çekici kıldı ve size inkarı, fıskı ve isyanı
çirkin gösterdi. İşte onlar, doğru yolu bulmuş (irşad) olanlardır.
(Hucurat Suresi, 7)


Peygamberimiz (sav)'in tüm alemlere örnek olan tevekkülü


Kuran'da Peygamberimiz (sav)'le ilgili olarak anlatılan olaylarda onun
tevekkülü ve Allah'a teslimiyeti açıkça görülmektedir. Örneğin
Peygamberimiz (sav)'in, Mekke'den çıktıktan sonra arkadaşı ile birlikte
gizlendiği bir mağaradaki sözleri tevekkülünün en güzel örneklerinden
biridir. Ayette şöyle bildirilmektedir:


Siz O'na (peygambere) yardım etmezseniz, Allah O'na yardım etmiştir.
Hani kafirler ikiden biri olarak O'nu (Mekke'den) çıkarmışlardı; ikisi
mağarada olduklarında arkadaşına şöyle diyordu: "Hüzne kapılma, elbette
Allah bizimle beraberdir." Böylece Allah O'na 'huzur ve güvenlik
duygusunu' indirmişti, O'nu sizin görmediğiniz ordularla desteklemiş,
inkar edenlerin de kelimesini (inkar çağrılarını) alçaltmıştı. Oysa
Allah'ın kelimesi, yüce olandır. Allah üstün ve güçlüdür, hüküm ve
hikmet sahibidir. (Tevbe Suresi, 40)


Peygamberimiz (sav) hangi koşullarda olursa olsun, daima Allah'a teslim
olmuş, O'nun yarattığı herşeyde bir hayır ve güzellik olduğunu
bilmiştir. Kuran'da Peygamberimiz (sav)'e, kavmine söylemesi bildirilen
şu sözler de bu tevekkülün bir göstergesidir:


Sana iyilik dokunursa, bu onları fenalaştırır, bir musibet isabet
edince ise: "Biz önceden tedbirimizi almıştık" derler ve sevinç içinde
dönüp giderler. De ki: "Allah'ın bizim için yazdıkları dışında, bize
kesinlikle hiçbir şey isabet etmez. O bizim Mevlamızdır. Ve müminler
yalnızca Allah'a tevekkül etmelidirler." (Tevbe Suresi, 50-51)

Peygamberimiz (sav), tevekkülü ile tüm Müslümanlara örnek olmuş ve
insanın Allah'tan gelecek bir şeyi değiştirmeye asla güç
yetiremeyeceğini şöyle hatırlatmıştır:


"Bir nefse takdir edilmiş şey mutlaka olur."5


"... Bir şey isteyince Allah'tan iste. Yardım talep edeceksen Allah'tan
yardım dile. Zira kullar, Allah'ın yazmadığı bir hususta sana faydalı
olmak için biraraya gelseler, bu faydayı yapmaya muktedir olamazlar.
Allah'ın yazmadığı bir zararı sana vermek için biraraya gelseler, buna
da muktedir olamazlar."6


Peygamberimiz (sav)'in sünnetine uyan her müminin de, musibet gibi
görünen olayları onun gibi tevekküllü karşılaması, herşeyde bir hayır
ve güzellik olduğuna iman etmesi gerekir. Şunu da unutmamak gerekir ki,
Allah'ın en takva kullarından biri olan Peygamberimiz Hz. Muhammed
(sav), çok büyük zorluklarla ve şedid olaylarla denenmiştir.


Herşeyden önce tebliğ yaptığı kavimde her türlü zorluğu çıkarmaya hazır
olan insanlar bulunmaktadır: İki yüzlü davranarak Peygamberimiz (sav)'e
tuzak kurmaya çalışanlar, atalarının dinini değiştirmeyi kabul etmeyen
müşrikler, peygamberden nefislerine uygun ayet getirmesini isteyenler,
Peygamberimiz (sav)'i öldürmek, sürmek veya tutuklamak isteyenler ve
daha birçokları sürekli olarak Peygamberimiz (sav)'e zorluk çıkarmaya
çalışmışlardır.


Peygamberimiz (sav) inkarcıların bu tavırlarına daima sabretmiş, büyük
bir kararlılıkla Allah'ın dinini tebliğ etmiş ve Müslümanları
tehlikelerden koruyarak onları Kuran ile eğitmiştir. Onun bu azminin,
başarısının ve cesaretinin temelinde Allah'a olan güçlü imanı,
tevekkülü ve teslimiyeti yatmaktadır. Peygamberimiz (sav), mağarada
olduğu gibi her durumda Allah'ın kendisi ile birlikte olduğunu bilmiş,
her olayı Allah'ın yarattığına ve Rabbimizin herşeyi en güzel ve en
hayırlı şekli ile sonuçlandıracağına iman etmiştir. Peygamberimiz
(sav)'in şu hadis-i şerifi onun herşeyde hayır gören tevekkülüne bir
örnektir:


"Mümin kişinin durumu ne kadar şaşırtıcıdır. Zira her işi onun için bir
hayırdır. Bu durum, sadece mümine hastır, başkasına değil: Ona memnun
olacağı bir şey gelse şükreder, bu ise hayırdır; bir zarar gelse
sabreder, bu da hayırdır."7


Peygamber Efendimiz bu inancı ile olaylar karşısında elinden gelen tüm
çabayı göstermiş ancak sonucun Allah'a ait olduğunu her zaman bilerek,
O'na dayanıp güvenmiştir. Allah, onun bu güzel tevekkülü karşısında onu
daima güçlü ve başarılı kılmıştır.


Allah, zorluk çıkaranlara karşı Peygamberimiz (sav)'e tevekkül etmesini
bildirmiştir ve Peygamberimiz (sav) de hayatı boyunca Rabbimizin bu
emrine uygun olarak davranmıştır. Ayette şöyle buyrulur:


"Tamam-kabul" derler. Ama yanından çıktıkları zaman, onlardan bir grup,
karanlıklarda senin söylediğinin tersini kurarlar. Allah, karanlıklarda
kurduklarını yazıyor. Sen de onlardan yüz çevir ve Allah'a tevekkül et.
Vekil olarak Allah yeter. (Nisa Suresi, 81)


Konu ile ilgili başka bir ayette de şöyle buyrulmaktır.


Eğer seninle çekişip-tartışırlarsa, de ki: "Ben, bana uyanlarla
birlikte, kendimi Allah'a teslim ettim." Ve kitap verilenlerle ümmilere
de ki: "Siz de teslim oldunuz mu?" Eğer teslim oldularsa, gerçekten
hidayete ermişlerdir. Fakat yüz çevirdilerse, artık sana düşen yalnızca
tebliğ(etmek)dir. Allah, kulları hakkıyla görendir. (Al-i İmran Suresi,
20)


Peygamberimiz (sav) bir sözünde ise tevekkül edenlerin görecekleri karşılığı şöyle bir örnekle açıklamıştır:


"Siz Allah'a hakkı ile tevekkül etseniz kuşlar gibi rızıklanırdınız. Onlar aç gider, tok dönerler."8


Müminler için en güzel örnek Peygamberimiz (sav)'in sözleri ve
tavırlarıdır. Bu nedenle, herhangi bir zorlukla, nefsinin hoşlanmadığı
bir durumla karşılaşan her mümin, Kuran ayetlerini, herşeyi yaratanın
Allah olduğunu düşünerek, Peygamber Efendimizin tevekkülünü örnek
almalı, her olayda Allah'ın yarattığı kadere teslim olduğunu
zikretmelidir.



Peygamberimiz (sav) insanlardan hiçbir karşılık beklemeden, sadece Allah'ın hoşnutluğunu aramıştır


Islam dininin en temel özelliklerinden biri, insanın tüm yaşamını Allah
korkusu üzerine bina etmesi ve tüm ibadetlerini de yalnızca Allah'ın
rızasını, rahmetini ve cennetini kazanmak için yapmasıdır. Allah bir
ayetinde müminlere "De ki: "Şüphesiz benim namazım, ibadetlerim,
hayatım ve ölümüm alemlerin Rabbi olan Allah'ındır" şeklinde
buyurmaktadır. (Enam Suresi, 162)


Kuran'da, "Ancak tevbe edenler, ıslah edenler, Allah'a sımsıkı
sarılanlar ve dinlerini katıksız olarak Allah için (halis) kılanlar
başka; işte onlar mü'minlerle beraberdirler. Allah mü'minlere büyük bir
ecir verecektir" (Nisa Suresi, 146) ayetiyle de müminlere, dini sadece
Allah için, başka hiçbir amaç katmaksızın yaşamaları emredilmiştir. Bir
kimsenin Allah'a sımsıkı sarılması, Allah'tan başka bir ilah olmadığını
bilerek, hayatını yalnızca O'nu razı etmeye adaması ve her ne olursa
olsun Allah'a olan sadakatinden vazgeçmemesi o kişinin ihlas sahibi
olduğunu gösterir.


İhlas sahibi bir mümin, yaptığı işler ve ibadetlerle Allah'ın dışında
bir başkasının sevgisini, hoşnutluğunu, takdirini, ilgi ve beğenisini
elde etmeye çalışmaz. İhlas sahibi müminlere en güzel örnek Hz.
Muhammed (sav) ve diğer peygamberlerdir.


Peygamber Efendimiz, sadece Allah'ın hoşnutluğunu aramış, hiçbir çıkar
veya dünyevi bir kazanç düşünmeden, hayatı boyunca Allah'ın rızasını,
rahmetini ve cennetini kazanmak için çaba göstermiştir.


De ki: "Ben, buna karşı sizden bir ücret istemiyorum ve (kendiliğinden)
bir yükümlülük getirenlerden de değilim." (Sad Suresi, 86)


De ki: "Ben sizden bir ücret istemişsem, artık o sizin olsun. Benim
ecrim (ücretim), yalnızca Allah'a aittir. O, herşeye şahid olandır."
(Sebe Suresi, 47)



Peygamberimiz (sav)'in zorluklar karşısındaki güzel sabrı



Hz. Muhammed (sav), peygamberliği boyunca daha önce de belirtildiği
gibi, türlü zorluklarla karşılaşmıştır. Kavminden inkar edenler ve
müşrikler ona karşı son derece incitici sözler söylemişler, hatta
büyücü veya delidir demişler, bazıları da Peygamberimiz (sav)'i
öldürmek dahi istemiş ve bunun için planlar kurmuştur. Buna rağmen,
Peygamberimiz (sav) her kültürden ve karakterden insanı eğitmeye,
onlara Kuran'ı, dolayısıyla güzel ahlakı, güzel tavrı öğretmeye
çalışmıştır.


Kuran ayetlerinde bildirildiği gibi, bazı kişiler en temel görgü
kurallarından dahi habersiz oldukları için Peygamberimiz (sav) gibi
ince düşünceli, üstün ahlaklı bir insana sıkıntı verebileceklerini
düşünmemişlerdir. Peygamberimiz (sav) ise tüm bunlara karşı büyük bir
sabır göstermiş, her durumda Allah'a yönelerek Allah'ın yardımını
istemiş ve müminlere de sabrı ve tevekkülü tavsiye etmiştir.


Allah, Kuran'da Peygamber Efendimize birçok ayeti ile, inkar edenlerin
söylediklerine karşı sabırlı olmasını şöyle tavsiye etmektedir:



Öyleyse sen, onların dediklerine karşılık sabret ve Rabbini güneşin
doğuşundan önce ve batışından önce hamd ile tesbih et. (Kaf Suresi, 39)



Onların sözleri seni üzmesin. Şüphesiz 'izzet ve gücün' tümü Allah'ındır. O, işitendir, bilendir. (Yunus Suresi, 65)



Andolsun, onların söylemekte olduklarına karşı senin göğsünün daraldığını biliyoruz. (Hicr Suresi, 97)


Şimdi onların: "Ona bir hazine indirilmeli veya onunla birlikte bir
melek gelmeli değil miydi?" demeleri dolayısıyla göğsün daralıp sana
vahyolunanlardan bir kısmını terk mi edeceksin? Sen yalnızca bir
uyarıcısın. Allah herşeye vekildir. (Hud Suresi, 12)


Peygamberimiz (sav)'in nelere sabır göstererek üstün bir ahlak
sergilediğini düşünen müminlerin karşılaştıkları olaylarda kendilerine
onu örnek almaları gerekir. Nefislerine ters düşen en küçük bir olayda
ümitsizliğe kapılanlar, en küçük bir itirazda tahammülsüzlük
gösterenler, Allah'ın dinini anlatmaktan vazgeçenler ya da yaptıkları
ticarette başarısız olunca mutsuz olanlar, bu tavırlarının Allah'ın
Kitabı'na ve Peygamberimiz (sav)'in sünnetine uygun olmadığını
bilmelidirler. İman edenler, her olayda sabır gösterip, Allah'ı vekil
tutup O'na hamd ederek, Peygamberimiz (sav) gibi üstün bir ahlak
göstermeli ve Rabbimizin rızasını, rahmetini ve cennetini ummalıdırlar.


Peygamberimiz (sav) yanındakilere daima hoşgörülü davranmıştır


Daha önce de belirtildiği gibi Peygamberimiz (sav)'in yanında her
karakterden, her düşünceden insan vardı. Ancak Peygamberimiz (sav)
hayatı boyunca her biri ile tek tek ilgilenmiş, her birinin eksiklerini
ve hatalarını düzeltmek için onları uyarmış, temizliklerinden
imanlarına kadar onları her türlü konuda eğitmeye çalışmıştır. Onun bu
şefkatli, hoşgörülü, anlayışlı ve sabırlı tavrı, birçok insanın
kalbinin dine ısınmasına ve Peygamberimiz (sav)'e büyük bir içtenlik ve
sevgi ile bağlanmalarına vesile olmuştur. Allah, Peygamber Efendimizin
çevresindekilere gösterdiği bu güzel tavrını Kuran'da şöyle
bildirmektedir: