“Kur’an’i biz indirdik ve onun koruyucusuda biziz biz “ hükmünce; Kuran'ın koruyucusu Allah'tır. Herhangi bir insan, Kuran'ın içerisine kendi sözünü ekleyemez fakat hadisler insan sözüdür ve insanlardan rivayetler edilir. İnsan, yalan söyleyebilir, hata yapabilir ve hata yapmaktan münezzeh değildir. Dolayısı ile hadisi bizzat söyleyen Hz. Muhammed sav de, insan olduğundan kendisi de hata yapabilir. Hadisi rivayet eden de, hadisi uygulamaya çalışan da.
Şanım hakkı için muhakkak ki size Resullulah'da pek güzel bir örnek vardır. Allah'a ve son güne ümit besler olup da Allah'ı çok zikreden kimseler için.AHZÂB-21
ayetinde "size" yani bize "Resullulah'da pek güzel bir örnek vardır" sözünden anlaşıldığına göre, Hz. Muhammed sav, Allah'ı çok zikreden kimseler için örnek bir insandır. Demek ki Hz. Muhammed'in sav örnek davranışlarına hadislerden baktığımızda bir ayrılığa düşmeyeceğiz. Örnek insan nedir? Örnek insanın söylediklerinin her topluma uyması lazım. Mesela "Temizlik imandandır" hadisi dünyanın her yerinde geçerlidir. Sokak, cadde maddi temizlik olduğu gibi kalp ve ruh temizliği de manevi temizliktir. Dünyanın herhangi bir yerinde bunu kabul edemeyecek bir anlayış yok. "Bu bizim toplumuza giremez. Biz bunu anlayamıyoruz. Kirliliğin neresi kötüdür" diye hadise karşı bir çıkış da toplumsal örnek bir söz olduğundan sadece karşı çıkanı ve çıkanları bağlar. Dolayısıyla insan rivayeti ve insan söyleyişi olan hadislere yöneldiğimizde, Hz. Muhammed'in sav her toplum ve kişide fayda sağlayacak ve uyumlu söz ve davranışlarına yani örnek olabilecek kişilğine baktığımızda herhangi bir ayrılığa düşmeyeceğiz. Kuran, tüm hadisleri reddetmek yerine, bize örnek olan davranışlarına bakmamızı öğretiyor.
Netekim içinizde sizden bir Resul gönderdik, size âyetlerimizi okuyor, sizi tezkiye ediyor, size kitab, hikmet öğretiyor, size bilmediğiniz şeyleri öğretiyor 2/BAKARA-151
Aişe (Allah Ondan razı olsun şöyle demiştir: Rasûlullah (sallallahu aleyhi vesellem)’in konuşması herkesin anlayacağı şekilde açık seçikti. (Ebu Davud, Edeb 18)
Aişe (Allah Ondan razı olsun) şöyle demiştir: Rasûlullah (sallallahu aleyhi
vesellem)’in küçük dili görünecek kadar kahkaha ile güldüğünü hiç görmedim, o
sadece gülümserdi. (Buhari, Edeb 68, Müslim, İstiska 16)
Yine Ebu Hüreyre (Allah Ondan razı olsun)’dan rivayet edildiğine göre
Rasûlullah (sallallahu aleyhi vesellem)şöyle buyurdu: “Allah’a ve ahiret gününe
iman eden kimse misafirine ikram etsin, Allah’a ve ahiret gününe iman edenkimse
akrabasını görüp gözetsin, Allah’a ve ahiret gününe iman eden kimse mutlakahayır
söylesin veya sussun.” (Buhari, Edeb 85, Müslim İman 74)
Ebu Şureyh Huveylid İbni Amr el Huzaî (Allah Ondan razı olsun),
Rasûlullah (sallallahu aleyhi vesellem)’i şöyle buyururken dinlediğini söylemiştir:
“Allah’a ve ahiret gününe iman eden kimse misafirine ikramda bulunup hürmet
etsin ve hakkını versin.” Ashabı Kiram: Ya Rasûlallah misafirin hakkını vermek
nedir? diye sordular. Peygamber (sallallahu aleyhi vesellem)de: “Misafiri bir gün bir gece ağırlamaktır. Misafirlik üç gündür, üç günden fazla ağırlamak ise sadakadır.” (Buhari, Edeb 31, Müslim, Lukata 15)
Şu üç şey bulunan kimsenin imanı kâmildir: Herkesle iyi geçinen güzel ahlak kendini haramlardan alıkoyan vera cehlini örten hilm. [Nesai]
gibi daha bir çok hadisten Hz. Muhammed'in sav örnek söz ve davranışlarını öğrenebiliyoruz. Diğer bir ayette Resulüme uyun ki, doğru yolu bulasınız! [Araf 158] diye buyuran Allah, diğer bir ayette bize onun örnek olduğunu söylüyor. Kuran, bize hata yapmaktan münezzeh olmayan insan usulü hadislere yöneldiğimizde hatalı hadislere sapmamamız için Hz. Muhammed'i niteliyor. Yani hadislere baktığımızda gerçek bir hadis mi olduğunu öğrenmek istiyorsan Kuran'ın nitelemesine göre örnek bir kişilik olması lazım. Örnek insan ise her toplumda
örnek insandır. Çünkü Hz. Muhammed, alemlere rahmet olarak gönderildi.
O yüzden hadislerdeki işaret edilen örnek insan Hz. Muhammeddir ve örnek insan
her topluma uyduğundan hiç bir zaman açık vermez. Ancak "Hz. Aişe ile 9 yaşında evlenmesi" yönündeki hadisler her topluma uymaz ve kabul edilemez fakat "gerçek değildir" de denilemez. Kuran'ın nitelemesine göre örnek bir insanın her toplumda örnek olacağını düşündüğümüze göre hadislerde ilk önce buna baktığımız için örnek insanda böyle bir özellik düşünülemez ve kabul edilemez. Belki kadın hadis yazıcıları olsaydı böyle bir evliliğin olamayacağını söylerlerdi. Belki de iftira olduğuna kanaat getirirlerdi.
"Biz, dünya ehli olarak sonra gelmişiz, fakat ahiret ehli olarak öne geçmişizdir! Bütün mahşer halkından önce, benim ümmetimin işi görülüp hükmü verilecektir."
gibi hadisler de dini tebliğe girdiğinden Allah adına konuşulduğundan iftira süzgecinden geçirildiğinde kabul edilebilir.
Fakat bilenemediği için duyulana göre yazılan hadislerde bize düşen onun örnek davranışlarına, sünnetine, Allah adına konuştuklarına, tebliğine uymaktır, kanaatlerine faydası varsa uymak ve iftiralara veya bize bakmamız söylenmediği bilemediğimiz olaylara iftira ihtimalinden kulak asmamaktır.
Kuran'ın nitelemesine göre "Örnek" insanın her toplumda örnek olacağını düşündüğümüzde: “Dinini değiştireni öldürün.” hadisi de kabul edilemez. Örnek bir davranışsa ne bekliyorsunuz dinini değiştirenleri öldürmeye başlayın. Değildir Çünkü her topluma uymaz."size pek güzel bir örnek" ayetine uymaz. "Dinde zorlama yoktur." ayetine de hiç uymaz.
Kuran, başka bir ayette peygamberimizi her yerde tanımamız için şöyle diyor:
"Andolsun size, içinizden sıkıntıya düşmeniz O'nun gücüne giden, size pek düşkün, mü'minlere şefkatli ve esirgeyici olan bir elçi gelmiştir."
Sonuç olarak, Hz. Muhammed'in sav toplumsal örnek olarak düşünüldüğünde hadislerde Buhari mi Müslim mi diye bakmamalıyız.
Ümmetinden henüz gelmemiş olanları nasıl tanıyacaksın, ey Allah'ın Resûlü? dediler. Peygamber Efendimiz:
- "Ne dersiniz? Bir adamın alnı ak ve ayakları sekili bir atı olsa, yağız ve doru at sürüsü içinde kendi atını tanımaz mı?" diye sordu. Sahâbe:
- Evet, tanır, ey Allah'ın Resûlü, dediler. Resûl-i Kibriyâ:
"İşte onlar da abdestten dolayı yüzleri nurlu, el ve ayakları parlak olarak gelecekler. Ben havzın başına onlardan önce varacağım" buyurdular.
Biz de hadislerde peygamberimizi tebliğ eden örnek biri olmasından tanımalıyız.