an şairlerinin önemli bir özellikleri inançlarını da şiirle açıklamalarıdır. Felsefi düşünce de Hayyam'ın rubailerinde ifadesini buldu. Nazım ve nesir göz önünde bulundurularak İran edebiyatı incelendiğinde karşılaşılan en önemli özelliklerin başında, etkisinde kaldıkları kişiler belirginleşir. Bu manada Yunan düşüncesi ön plana çıkar. Etkilendikleri kişilerin başında Sokrates, Platon, Aristoteles, Plotinus, Stoacılar, Zenon Felsefesi gelir. Bu felsefenin önemli bir özelliği, şüpheciliği ön plana çıkarmasıdır. Hayyam'ın içinde bulunduğu grup, şüphecilik ile İslami temeller arasında ahenk kurmaya çalışmışlardır. Bunun yanında tasavvufu felsefe ve şeriat ile telif etmeye çalışanlar da olmuştur. (Said Nefisi, "Fars Edebiyatı", Terc. Halil Toker-Ali Güzelyüz, İslam Düşünce Tarihi, III. Cilt, s. 268)

Hayyam'ın rubailerinde dile getirdiği fikirler ve duygularındaki tenakuz, çelişki hayatını yazmış olan hemen herkesin dikkatini çekmiştir. Kendisini tarif eden en önemli özelliğin, alaycı bir karamsarlık ile zevkperestlik olduğu ifade edilmektedir. Ahiret inancını reddeden ve haz duygusuna öncelik veren Hayyam'ın, dünyanın faniliği ile dünyadaki neşe kaynağı durumlar arasında gel-gitler yaşadığı; bedbinliğinin, karamsarlığının sebebinin bu gel-gitler olduğu, bu özelliğinin Arapça şiirlerinde daha belirgin olarak ortaya çıktığı ileri sürülmektedir. (Ahmed Ateş, "Ömer Hayyam", MEB İslam Ansiklopedisi, IX. Cilt, s. 479)ayyam Rûbailerinde "abarttığı" şarap ve zevk düşkünlüğü, ayrıca İslama aykırı düşüncelerini yansıtması ile zamanında ve daha sonra rûbailerini okuyan geniş çevrelerce dışlanmıştır.
"Geçmiş-gelecek masal hep / Eğlenmene bak ömrünü berbat etme" diyen Ömer Hayyam, hayvânî hisleri tahrik eder, dünyayı bir çayır, bir mera gibi değerlendirir.Hayyam âsi bir adamdır.
Tanrıya karşı yazdığı rubaîlerden bunu anlayabiliyoruz.
Mesela şu rubaî
"Sensiz camîde namazda işim ne?
Seninle buluşma yerim meyhâne.
Benim sevmemde böyle yüce Tanrı,
Istersen kaldır at cehennemîne."
Dipnot:
1. bk. İbnü’l-Cevzî, Telbisü İblîs 134-136; Süleyman İbni Abdillah, Şerhu Kitabi’t-Tevhîd s. 616; İbni Teymiyye, Kütübü ve Resailü ve Fetâvâ İbni Teymiyye 7:571, 8:260.
2. Said Nursi, Sözler, 30. söz.
Selam ve dua ile...
Sorularla İslamiyet

Said Nursi'nin filozof tebaya karşı düşünce ve tutumlarını bilseniz verdiği tepkiyi az bile bulursunuz. Zaten bizde onun filozof olduğunu inkar etmiyoruz. Ben şahsen Said Nursi'nin verdiği tepkiye bakarak Ömer Hayyam için en azından bir kere bile olsa Rubailerinin okunması gerektiğini düşünüyorum. Tabi burada unutulmaması gereken bir şey var ki, Rubailerin tamamının ona ait olmadığı biliniyor.

Rubai dediğimiz şey şiirden ibaret şiir ilmi hakkkında herkesin az çok bilgisi vardır, Rubaileri okurken buna dikkat etmek ve bazı satırların Rubai ye ait olmama ihtimalini de göz önünde bulundurarak okursak sorun olmayacağını şahsıma söyleyebilirim.

Selametle kal @eşşafi verdiğin bilgiler için Allah Razı olsun.

Yav eşşafi kardeşim delil diye 2 tane mısra getir mişsin ama o mısralarda anlatılmak istenen başka Ömer Hayyamı bu şekilde mısralara düz anlam verecek biçimde okuyacaksan hiç okuma daha iyi
"Geçmiş-gelecek masal hep
Derken dünyanın bir oyun sahnesi olduğunu anlatmak istiyor manasına da gelir
57/HADÎD-20: Biliniz ki: Dünyâ hayât bir oyun, bir eğlence, bir süs ve aranızda bir tefahur ve mal-ü evladda bir çokluk yarışından ibarettir, bir yağmur temsili gibi ki otu rençberleri imrendirmiştir, sonra heyecana gelir, bir de görürsün sararmıştır, sonra da olur bir çörçöp, âhırette ise şiddetli bir azâb bir de Allahdan bir mağfiret ve rıdvan vardır. Dünya hayât bir aldanış metâından başka bir şey değildir
(Elmalılı Hamdi Yazır)

Eğlenmene bak ömrünü berbat etme"

Derken de doğru bir hayat yaşa Hakk’a aşık ol hakikati bil ahmak olma sana verilen ömrü ziyan etme demek istiyor Allah’ı unutup dünya ve ahiret saadetinden mahrum kalip ziyana ugramayın …vs gibi işte


kim demiş haram nedir bilmez hayyam?
ben helali haramı karıştırmam:
seninle içilen şarap helaldir.
sensiz içtiğimiz su bile haram.

Derken de sanki ömer haramı helali bilmiyor ama o alaycı bir ifade ile tersten anlatıyor…

“Kadeh alırım, bir ele Kur’an
Bir yanda haramdayım, helal bir yandan!
Gök kubbenin altında geçer ömrümüz:
Kafir değiliz biz, ne de tam Müslüman.”


Mısralarında da zaten kafir olmadığını söylüyor ama günahkar biriyim diyor tam bir Müslüman değilim diyor bazen kadeh alırken elime günah işlerken günaha düşerken bazen de kuran alırım diyor bu günahkar ellerime günahtan kaçamıyorum diyor sen hala adamı tekfir etme peşindesin

Yine diğer mısralarda aynı şekilde kardeş

Elbette doğrusunu Allah bilir anlatım tarzı hoş durmuyor sana da hak vermiyor değilim kardeş ama adam kafir değilim diyor…

Musa degil ibrahim
Deve degil koç
Firavun degil nemrut
..

Yarım imam hikayesine döndü bu şubeler