يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لاَ تَسْأَلُوا عَنْ أَشْيَاءَ إِنْ تُبْدَ لَكُمْ تَسُؤْكُمْ وَإِنْ تَسْأَلُوا عَنْهَا حِينَ يُنَزَّلُ الْقُرْآنُ تُبْدَ لَكُمْ عَفَا اللهُ عَنْهَا وَاللَّهُ غَفُورٌ حَلِيمٌ
"Ey iman edenler! Açıklanırsa hoşunuza gitmeyecek olan şeyleri sormayın. Eğer Kur'ân indirilirken onları sorarsanız size açıklanır. (Açıklanmadığına göre) Allah onları affetmiştir. (Siz sorup da başınıza iş çıkarmayın) Allah çok affedendir ve cezalarında da aceleci değildir" (Maide, 11).
Hz. Ali der ki; "وَلِلَّهِ عَلَى النَّاسِ حِجُّ الْبَيْتِ” ayeti nazil olunca Allah Resulu bize hitaben bir hutbe irad etti. Allah Tealaya hamd u senadan sonra;
-Ey İnsanlar! Hac size farz kılındı, haccediniz. Adamın biri (Bunun kim olduğuna dair farklı rivayetler vardır. Haris b. Yezid, Ükkaşe b. Mıhsan veya Sürake b. Malik olduğu zikredilir.)
-Her sene mi Ya Resulallah? dedi. Resulullah (asm) sustu. Ancak adam bunu üç defa tekrarladı. Bunun üzerine Resul-i Ekrem:
-"Hayır, Ama "Evet" demeyeceğimi nerden bildin. Eğer evet deseydim bu size vacip olurdu ve buna güç yetiremezdiniz."
Sonra devamla;
-"Ben sizi kendi halinize bıraktığım sürece siz de beni kendi halime bırakınız, bir şey sormayınız. Çünkü sizden öncekiler çok soru sormaları ve peygamberleri hakkında ihtilafa düşmelerinden helâk oldular. Size bir şey emrettiğim zaman onu gücünüz ölçüsünde yapınız. Bir şeyi nehyettiğimde ise ondan vazgeçiniz" (1).
Yukarıdaki ayetin nüzulüne vesile olan olay budur (2).
Bilindiği gibi, öğrenme arzusu ile sorulan faydalı sorular olduğu gibi eğlenmek, istihfaf etmek, müşkil durumda bırakmak gayeleriyle sorulan veya neticesinde fayda olmayan sualler de bulunabilir. Varid olan nehiyler bu kabil sualler içindir.
Nitekim, yukarıdaki ayetin nüzul sebebi olarak "Hac meselesi"nin yanısıra şu olay da zikredilir:
"Resulullah bir gün minbere çıkmıştı. Kızgındı, yüzü kıpkırmızı idi. Adamın birisi kalktı ve: "Öbür dünyada benim yerim neresidir?" dedi. Resul-i Ekrem "Cehennem" dedi. Bir başkası kalktı (Abdullah b. Huzafe): "Babam kimdir?" dedi. Resulullah? "Baban Hüzafe'dir" dedi. Bunun üzerine Hattab oğlu Ömer kalktı ve şöyle dedi: "Rab Allah'ı kabul ettik, peygamber olarak Seni, imam olarak da Kur'ân'ı seçtik. Ey Allah'ın Resulü biz cahiliye ve şirk devrinin yetiştirmeleriyiz, Allah şüphesiz ki babamızın kim olduğunu çok iyi bilir." Ebu Hüreyre der ki, Resulullah'ın kızgınlığı dindi. Ve (Maide, 101) ayet(i) nazil oldu (3).
Bu nehiy, ihtiyaç duyulmadan, abes olarak ve tekellüfe girerek sual soran hakkındadır. Yoksa zaruret ve ihtiyaç halinde soran için değildir.
Şatibi mezmun sualleri şöyle sıralar:
1. Dini cihetten faydası olmayan sualler. (Hz. Peygambere babasının kim olduğunu soran adamın suali gibi).
2. Kifayet miktarı bilgi sahibi olduğu halde sorulan sualler, (İsrail oğullarının bakara hakkındaki sualleri gibi).
3. Mevcut durumda ihtiyaç hissedilmeyen şeyi sormak.
4. Resulullah'ın açıkça nahyettiği çetrefilli meseleleri sormak.
5. Hükmün illetini sormak.
6. Hasmı zelil etmek, ilzam etmek ve galebe talebiyle sormak.
7. Kitab ve sünnete reyle karşı çıkmak gayesiyle sormak.
8. Tekellüf derecesinde sormak.
9. Kur'ân'ın müteşebihatı hakkında sormak.
10. Selef-i Salihin arasında cereyan eden hâdiseyi sormak (4).
Dipnotlar
1. Timizi, Kitabu'l-İlim 17. Bab.
2. Envarü't-Tenzil. II-355; Kurtubi VI, 331.
3. Taberi 11- 112
4. el-Muvafakat IV, 114
Her nefis ölümü tadacaktır. Sonunda bize döndürüleceksiniz. Ankebut-57
Bu dünya hayatı sadece bir eğlence ve oyundan ibarettir. Asıl hayat ahiret yurdundaki hayattır. Keşke bilseler! Ankebut-64
HAC İLE İLGİLİ BİR ÂYETİN NÜZÛL KISSASI
Konu Sahibi / Yazar
iLahi_aŞk
Kategori / Forum
Kur`An-i Kerim
Yorumlar / Cevaplar
4
Okunma / Görüntüleme
1188
HAC İLE İLGİLİ BİR ÂYETİN NÜZÛL KISSASI
![[Resim: urjn1.jpg]](http://t1311.hizliresim.com/1h/p/urjn1.jpg)
Konuyu Okuyanlar: 1 Ziyaretçi