[el-Cevâb]: Amr’ın ilmi din ilimlerinden ise, iman ve nikâhı yenilemesi lazım olur.
[Soru]: Cahil olan Zeyd, âlim olan Amr’a “saçmalıyorsun bre pez…” diye sövdüğünde bazı kimseler “Amr ilim ehlindendir. Niçin ona sövüyorsun?” dediklerinde Zeyd Amr’a “senin ilmin bir şey değildir, kulağıma girmez” dese Zeyd’e ne lazım gelir?
[el-Cevâb]: Ta’zir olunur. Amr’ın ilmi din ilimlerindense ve Zeyd de hakir gördüyse iman ve nikâhı yenilemesi gerekir.
[Soru]: Zeyd, Amr’a “okuyana ve okumaya heves edene ve okumanın mucidine lanet olsun” dese ne lazım gelir?
[el-Cevâb]: İman ve nikâhı yenilemesi lazım gelir.
[Soru]: Ulemadan Zeyd, cahil Amr’ın kardeşinin kızı Hind ile evlenmeyi murad ettiğinde, Amr Zeyd’e kızıp “sen ne biçim ilim ehlisin” dese Amr’a şer’an ne lazım gelir?
[el-Cevâb]: Eğer ilmi hakir görmek (niyetinde) değilse tazir ile yetinilir.
[Soru]: Zeyd Amr’a cima lafzıyla din ve imanına sövse ne lazım gelir?
[el-Cevâb]: İman ve nikâhı yenilemesi lazım gelir. Başka bir cevap da; imanı yenilemesi gerekir, evli ise nikâhı da yenilemesi gerekir. Lakin hanımın izni gerekir.
[Soru]: Zeyd komşusu Amr ile çekişip sinir anında Amr’ın dinine imanına ve mezhebine sövse “bre kâfir yahudi” diye söz söylese ne lazım gelir?
[el-Cevâb]: Zeyd’e şiddetli tazir gerekir. İman ve nikâhını yenilemesi dahi lazımdır.
[Soru]: Zeyd’in Amr ile bir hususa dayalı olarak davası olsa, Amr Zeyd’e “ben bu hususu şeriat ile gördürürüm” dediğinde, Zeyd “Şeriat var ise kanun dahi var. Ben şeriatı bilmem, kanun ile hallederim” dese Zeyd’e ne lazım gelir?
[el-Cevâb]: İman ve nikâhı yenilemesi lazımdır.
[Soru]: Bir meslek ve sanat erbabından olan Zeyd’in esnaf başkanı olan Amr ile davaları olsa, Zeyd de Amr’a “şer’i şerîf’e varalım, ben şeriate razıyım” dese, Amr da “biz aramızda hallederiz, bizim aramıza şeriat giremez” dese Amr’a ne lazım gelir?
[el-Cevâb]: İmanını ve nikâhını yenilemesi gerekir.
[Soru]: Meslek ahalisinden Zeyd, o meslekten olan Amr’ı şeriat mahkemesine davet ettiğinde, bu meslek erbabları “bize şeriat karışmaz. Biz bilirkişiye gideriz” deseler, bunlara ne lazım gelir?
[el-Cevâb]: İman ve nikâhlarını yenilemeleri lazımdır.
[Soru]: Zımmi olan Zeyd “Şeriat-ı Muhammediyye’yi ben tutmam ve şeriate itaat etmem” dese Zeyd’e ne lazım olur?
[el-Cevâb]: Şiddetli darp olunur.
[Soru]: Bu Zeydi koruma altına alan ve himaye eden Müslüman Amr’a şer’an ne lazım olur?
[el-Cevâb]: Şeriat-ı Şerifeyi hakir gördüğü için himaye ettiyse iman ve nikâhını yenilemesi lazımdır.
[Soru]: Zeyd kürsüye çıkıp vaaz esnasında “rakının damlası helaldir” dese Zeyd’e ne lazım olur?
[el-Cevâb]: (مَنِ اعْتَقَدَ الْحَلَالَ حَرَامًا وَبِالْعَقْسِ يُكْفَرُ)“Helale haram diye, harama helal diye inanan tekfir olunur (Kâfir olur)” Allah (Celle Celâluhu) onu kahretsin ki, iman ve nikâhını yenilemesi lazım olur.
[Soru]: Zeyd “Ben bir müslümanın zorla ekmeğini alıp yerim. Bana Müslümanın malı helaldir” dese, Zeyd’e ne lazım gelir?
[el-Cevâb]: İman ve nikâhını yenilemesi lazım olur.
[Soru]: Bir mescid-i şerifte imam olan Zeyd, “Fukahanın düğünde çalınmasını caiz görmediği davul ve zurnayı ben oğlumun sünnet düğününde çaldıracağım” dese Zeyd’e ne lazım olur?
[el-Cevâb]: (Helal gördüğü için) İman ve nikâhını yenilemesi gerekir.
[Soru]: Zeyd faize “helaldir” dese ne lazım olur?
[el-Cevâb]: İmanını yenilemesi gerekir.
[Soru]: Zeyd, Amr’a “Sana şarap haramdır, bana helaldir” dese ne lazım olur?
[el-Cevâb]: İmanını yenilemesi lazımdır.
[Soru]: Zeyd Amr’a “Seni zabithâna şikâyet ederim” dediğinde, Amr Zeyd’e “eğer etmezsen Andria papazının şapkası başına olsun” dese Amr’a ne lazım olur?
[el-Cevâb]: Ta’zir lazım olur. Ve küfre rıza gösterirse iman ve nikâhını yenilemesi lazımdır.
[Soru]: Zeyd Amr’a “Sende olan şu kadar hakkımı yarın senden şeriatle alırım” dediğinde Amr “bildiğinden kalırsan Andria papazının ve yahudilerin şapkası başına olsun” dese veya “Müslüman değilsin ey firavun” dese ne lazım olur?
[el-Cevâb]: Küfre rıza göstermek kaydıyla dediyse iman ve nikâhını yenilemesi lazımdır. Göstermediyse ta’zir lazım olur.
[Soru]: Zeyd, İmam Amr ile çekiştiğinde Amr’a “Bre Zalim! Allah seni imanından ayırsın” dese Zeyd’e ne lazım olur?
[el-Cevâb]: Küfre rıza yok ise ta’zir gerekir.
[Soru]: Zeyd, zımmi olan Amr’a sohbet esnasında “Birader şu işi şöyle yap” dese, Zeyd’in İslâmına zarar olur mu?
[el-Cevâb]: Olmaz. Amma Müslümana yakışmaz.
[Soru]: Müslüman olan Zeyd, zımmi olan Amr’a sohbet esnasında “baba” dese, Zeyd’in imanını yenilemesi lazım olur mu?
[el-Cevâb]: Olmaz.
[Soru]: Müslüman olan Zeyd, yolda karşılaştığı zımmi olan Amr’a, paskalya gününde rast geldiğinde “Bayram-ı Şerifiniz mübarek olsun” dese Zeyd’e ne lazım olur?
[el-Cevâb]: İmanını ve nikâhını yenilemesi lazım olur.