Doppler Olayı nedir, nasıl oluşur? Doppler etkisi, doppler olayı nasıl gerçekleşir, hakkında bilgi.






Doppler Olayı; Dalga kaynağının gözlemciye göre hareketinin yol açtığı ses ya da herhangi bir başka dalga olarak algılanmasıdır. Hareketsiz bir ses kaynağının yayınladığı dalganın sayısı belirli uzaklıktaki bir dinleyiciye olduğu gibi iletilir. Kaynak ya da dinleyici harekette ise birbirerine yaklaşırken dinleyici daha fazla dalga algılayacağından, saniyede algılanan dalga sayısı ya da frekans artar. Uzaklaşma durumunda ise frekans küçülür. Bu olay düdük çalan bir trenin yaklaşıp uzaklaşması sırasında açık biçimde gözlenebilir; trenin düdüğü, tren yaklaşırken frekansı artacağından tizleşecek, uzaklaşırken ise frekansı azalacağından pesleşecek.

Doppler olayı, radyo, radar ve ışık dalgalarında da gözlenir. Teknikte harekette olan bir cismin hızını ölçmekte bu olaydan yararlanılır. Örneğin iyonosferde elektrik yüklü tabakaların hareketi, radyo sinyallerinin frekansındaki Doppler kaymasıyla belirlenir. İkinci Dünya Savaşı sırasında geliştirilen radarlar, yaklaşan uçakların hızlarını Doppler ilkesi aracılığıyla ölçebildiler. Doppler olayının astronomide de büyük önemi vardır. Güneş vb ışık kaynağı olan gökcisimlerinin tayfları hidrojen, helyum, demir vb elementleri belirli dalga boylarındaki soğurma ya da salma çizgilerini içerir. Gökcismi harekette ise Doppler olayı nedeniyle bu çizgilerin frekansında ve dalga boylarında laboratuvar değerlerine göre oluşan kayma küçük dalgaboyu olan mor yana doğruysa gök cismi yaklaşıyor, büyük dalga boyu olan kırmızı yana doğruysa uzaklaşıyor demektir.

Doppler ilkesinin verdiği dalga boyunun kayma miktarının dalga boyuna oranının, gökcismin hızının ışık hızına oranına eşit olacağı biçimindeki bağıntıdan gökcisminin dünyaya olan dikine hızını hesaplamak olasıdır. 1929′ da ABD’li gökbilimci Edwin Hubble’ın Mount Wilson Gözlemevi’nde galaksilerin tayflarında gözlediği kırmızıya kaymanın o kadar fazla olduğunu gözleyerek galaksilerin uzaklaşma hızlarının uzaklıkla orantılı biçimde arttığını buldu. Bu yöntem, gökcisimlerinin uzaklıklarının belirlenmesinde kullanılır.

Dopper olayı ismini Christian Doppler den alır.

Christian Doppler Kimdir?



Christian Doppler; Avusturyalı fizikçidir. (Sazburg 1803 – Venedik 1853).

Matematik alanında kendi kendini yetiştirdi. 1829’dan başlayarak doğduğu kentte matematik öğretmenliği yaptı. 1841’de Prag Teknik Akademisi’nde matematik ve geometri bölümünün başkanlığına getirildi. Buradaki çalışmalarını ses ve ışık kaynaklarına ilişkin konulara yönelterek Doopler olayı olarak anılan ilkeyi geliştirdi ve açıkladı. 1847’de Chemmists’de Madencilik Akademisi’nde matematik ve fizik profesörlüğüne getirildi. 1850’de bu kez Viyana Üniversitesi’nde fizik kürsüsünün yöneticisi oldu. Hastalığı nedeniyle dinlenmek için gittiği Venedik’ te öldü. Çalışmaları Abhandlungen von Christian Doppler (Christian Doppler’in Araştırmaları) adı altında 1907’de yayımlandı.