Allah Azze ve Celle,nin Yüz Sıfatının Ispatı
------------------
Bu Konuda Gelen rivayetler
-----------------------------------
"Allah selam yurduna (darüsselama) çağırır ve dilediğini de sırat-ı müstakime hidayet eder. Öyle güzel işler işleyenler için en güzeli ve bir de ziyade vardır. Onların yüzlerini ne toz toprak kaplayacaktır ne de bir aşağılık. İşte onlar Cennetin sahipleridir. Onlar orada kalıcıdırlar." (Yunus suresi: 25-26)
Enes (r.a) yoluyla gelen hadiste şöyle dediği rivayet edilmektedir; Rasûlullah (sallallahu aleyhi ve sellem)'e yüce Allah'ın: "Daha da fazlası vardır" buyruğu hakkında sorulunca şöyle buyurdu: "Dünya hayatında iken güzel amellerde bulunanlara el-Hüsnâ (daha güzel olan) vardır ki, o da cennettir. Bir de onlara daha fazlası da vardır ki, o da kerim olan Allah'ın yüzüne bakmaktır.Suyutî, ed-Durru'l-Mensur, IV, 357
İmam Kurtubi bu ayetin tefsirinde der ki; Bu, aynı zamanda → Ebu Bekir es-Sıddîk ile, bir rivayette → Ali b. Ebi Talib'in de görüşüdür, → Huzeyfe, → Ubade b. es-Sâmit, → Ka'b b. Ucre, → Ebu Musa, → Suhayb ve bir rivayette → İbn Abbas'ın da görüşüdür. Aynı zamanda tabiinden bir topluluk da bu görüştedir, bu hususta doğru olan görüş de budur.
Müslim, Sahih'inde Suhayb'dan, Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem)'in şöyle buyurduğunu rivayet etmektedir: "Cennetlikler cennete girdikten sonra, şanı yüce ve mübarek olan Allah şöyle buyuracak: Size daha fazlasını vermemi istediğiniz bir şey var mıdır? Onlar, yüzlerimizi ağartmadın mı, bizi cennete koymadın mı, cehennem ateşinden korumadın mı? diyecekler. Bunun üzerine yüce Allah hicabı açar. Onlara aziz ve celil olan Rabblerine bakmaktan daha çok sevdikleri bir şey verilmiş olmayacaktır. -Bir rivayette de şöyle denmektedir: Sonra da:- "İhsanda bulunanlara daha güzeli ve daha fazlası vardır" âyetini okudu. Müslim, İman 297, 298.
Bu hadisi Nesaî de Suhayb'den şöylece rivayet etmektedir: Suhayb dedi ki: Rasûlullah (sallallahu aleyhi ve sellem)'e şöyle denildi: Bu: 'İhsanda bulunanlara daha güzeli ve daha fazlası vardır" âyeti (ne demektir)? Hz. Peygamber şöyle buyurdu: "Cennetlikler cennete, cehennemlikler de cehenneme girdikten sonra bir münadi şöyle seslenir: Ey cennet ahalisi, size Allah nezdinde verilmiş bir söz vardır. O size vermiş olduğu bu sözünü yerine getirmek istiyor. Onlar, şöyle diyecekler: O, yüzlerimizi ağartmadı mı, mizanlarımızı (iyiliklerimizi) ağırlaş-tırmadı mı, bizi cehennem ateşinden korumadı mı? (.Hz. Peygamber devamla) buyurdu ki: Bunun üzerine yüce Allah hicabı açar, onlar da O'na bakarlar. Allah'a yemin ederim, Allah onlara kendisine bakmaktan daha çok sevdikleri ve daha çok gözlerini aydınlatıcı hiçbir şey vermiş değildir.Tirmizî, Sıfatu'l-Cenne 16, Tefsir 10. sûre 1; İbn Mâce, Mukaddime 13; Müsned, IV, 333.
İbn Kayyım rahımehullah Vasfu,l-Cennet adlı eserinde şu rivayetleri aktarır
Muhammed b. Cerir der ki:
... Ata'dan, Ka'b b. Acra'dan. Peygamber Sallallahu Aleyhi ve Sellem; "O güzel işler yapanlar için..." ayetinde, "Ziyade Rahmanın (c.c.) vechine bakmaktır." (İbn Cerir, Tefsir, XI, 74; en-Nihaye, II, 481)
İbn Cerir der ki:
... Übeyy b. Ka'b, Rasulullah'a Sallallahu Aleyhi ve Sellem Allah'ın Kitabındaki bu ziyadeyi sordum; "en güzeli Cennettir, Ziyade ise Allah Azze ve Celle'nin yüzüne bakmaktır, buyurdu demiştir." (İbn Cerir, Tefsir, XI, 74; en-Nihaye, II, 481)
Esed es-Sünne der ki:
... Ebu Musa, Rasûlullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem şöyle derken işittim demiştir:
"Allah Azze ve Celle kıyamet günü bir münadi yollar, münadi öndekilerin de arkadakilerinde işiteceği bir sesle şöyle seslenir:
"Ey Cennet ehli, Allah size en güzeli (el-Husna'yı) vadetmiştir, en güzeli Cennet'tir, ziyade ise Allah Azze ve Celle'nin yüzüne (vechine) bakmaktır." (İbn Kesir, en-Nihaye, II, 481; İbn Cerir, Tefsir, XI, 74)
İbn Vehb der ki:
... Ebu Musa Eş'ari, Rasûlullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem den şunu aktarmıştır:
"Kıyamet günü Allah bir münadiye emreder, münadi öndekilerede de arkadakilere de işittirecek bir sesle, ey Cennet ehli, Allah size el-Husna'yı ve Ziyade'yi va'detmiştir, el-Husna (en güzeli) Cennettir, Ziyade, Rahman'ın vechine bakmaktır, diye seslenir." (İbn el-Mübarek, Zevaid ez-Zühd, s. 27; Ibn Kesir, en-Nihaye, II, 480'de böyle mevkuf olarak der.)
Abdullah b. el-Mübarek der ki:
... Ebu Musa el-Eş'ari, Basra Camii'nde insanlara hitab ile şöyle söylüyordu:
"Allah kıyamet günü Cennet ehline bir melek gönderir, melek, ey Cennet ehli, Allah, size vadettiklerini gerçekleştirdi mi der. Bakarlar, süsleri elbiseleri, nehirleri, tertemiz eşleri görüp, evet, Allah, bize vadettiklerini gerçekleştirmiştir, derler. Sonra melek üç kez, Allah, size vadettiklerini gerçekleştirmiş midir, der. Vadolunduklarından gerçekleşmedik bir şey bulamayıp, evet, derler. Melek der ki, sadece bir şey kalmıştır, şöyle ki Allah Azze ve Celle güzel işler yapanlar için en güzeli ve ziyade vardır buyuruyor, bakın, en güzeli Cennettir, ziyade ise Allah Teala'nın vechine bakmaktır." (İbn el-Mübarek, Zevaid ez-Zühd, s. 27)
Esbat b. Nasr'ın Tefsirinde geçer:
... İbn Mes'ud "güzel işler yapanlar için..." "ayetinde en güzeli Cennet, ziyade, Allah'ın vechine bakmaktır, kater (toz-toprak) ise karalıktır" demiş. (Kurtubi, Tefsir, VIII, 331)
(Seleften) "en güzeli Cennet, Ziyade ise Allah'ın vechine bakmaktır" diyen diğer zevat Abdurrahman b. Ebi Leyla, Amir b. Sa'd İsmail b. Abdirrahman, es-Süddi, ed-Dahhak b. Müzahim, Abdurrahman b. Sabit, Ebu îshak es-Sebii, Katade, Said b. el-Müseyyib, el-Hasen el-Basri, İbn Abbas'ın Mevlası İkrime ve Mücahid b. Cebr'dir.
İbn Kayyım rahımehullah der ki; Bu konuda onlardan gelen hadisler sahihtir. bkz Vasfu,l-Cennet
"Onlar için orada istedikleri var ve bizim yanımızda bir de fazla (mezid) var." (Kaf, 35)
Taberi der ki:
Ali b. Ebi Talib ve Enes b. Malik, "mezid, Allah Azze ve Celle'nin vechine (Yüzüne) bakmaktır." demişlerdir. (Kurtubi, Tefsir, XVII, 21)
İmam Ahmed der ki:
... Ebu Miclez şöyle söyler:
"Ammar bize namaz kıldırdı ve çok kısa tuttu. Ona bunu yadırgadılar. Dedi ki: Rükû ve secdeleri tam yapmadım mı? Evet, yaptın, dediler. Ancak ben, namazda rasulullah'ın Sallallahu Aleyhi ve Sellem yaptığı bir duayı yaptım. O da şudur:
"Allah'ım gaybi bilmen ve mahlukata kadir olman hakkı için, yaşamayı benim için hayırlı bildiğin sürece beni yaşat, ölümü benim için hayırlı bildiğin zaman beni öldür. Gayb ve şehadet aleminde Sen'den korkmayı, gazab ve rıza halinde hakkı söylemeyi, zenginlik ve fakirlik halinde orta yollu gitmeyi, yüzüne bakma lezzetini zora koşan bir darlık, saptırıcı bir fitne çekmeksizin sana kavuşma arzusunu isterim Sen'den, Allah'ım bizi iman ziyneti ile beze. Bizi hidayete ermiş yol göstericiler eyle."
Bunu İbn Hıbban ve Hakim, Sahihlerinde rivayet etmişlerdir.
(Ahmed, Müsned, IV, 264; İbn Hıbban, rk. 509. Mevarid; Hakim el-Müstedrek, I, 524-525'de isnadı sahihtir, Buhari Müslim rivayet etmemiştir, demiş, Zehebi de buna muvafakat göstermiştir.) bkz; İbn Kayyım Vasfu,l-Cennet
------------------
Bu Konuda Gelen rivayetler
-----------------------------------
"Allah selam yurduna (darüsselama) çağırır ve dilediğini de sırat-ı müstakime hidayet eder. Öyle güzel işler işleyenler için en güzeli ve bir de ziyade vardır. Onların yüzlerini ne toz toprak kaplayacaktır ne de bir aşağılık. İşte onlar Cennetin sahipleridir. Onlar orada kalıcıdırlar." (Yunus suresi: 25-26)
Enes (r.a) yoluyla gelen hadiste şöyle dediği rivayet edilmektedir; Rasûlullah (sallallahu aleyhi ve sellem)'e yüce Allah'ın: "Daha da fazlası vardır" buyruğu hakkında sorulunca şöyle buyurdu: "Dünya hayatında iken güzel amellerde bulunanlara el-Hüsnâ (daha güzel olan) vardır ki, o da cennettir. Bir de onlara daha fazlası da vardır ki, o da kerim olan Allah'ın yüzüne bakmaktır.Suyutî, ed-Durru'l-Mensur, IV, 357
İmam Kurtubi bu ayetin tefsirinde der ki; Bu, aynı zamanda → Ebu Bekir es-Sıddîk ile, bir rivayette → Ali b. Ebi Talib'in de görüşüdür, → Huzeyfe, → Ubade b. es-Sâmit, → Ka'b b. Ucre, → Ebu Musa, → Suhayb ve bir rivayette → İbn Abbas'ın da görüşüdür. Aynı zamanda tabiinden bir topluluk da bu görüştedir, bu hususta doğru olan görüş de budur.
Müslim, Sahih'inde Suhayb'dan, Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem)'in şöyle buyurduğunu rivayet etmektedir: "Cennetlikler cennete girdikten sonra, şanı yüce ve mübarek olan Allah şöyle buyuracak: Size daha fazlasını vermemi istediğiniz bir şey var mıdır? Onlar, yüzlerimizi ağartmadın mı, bizi cennete koymadın mı, cehennem ateşinden korumadın mı? diyecekler. Bunun üzerine yüce Allah hicabı açar. Onlara aziz ve celil olan Rabblerine bakmaktan daha çok sevdikleri bir şey verilmiş olmayacaktır. -Bir rivayette de şöyle denmektedir: Sonra da:- "İhsanda bulunanlara daha güzeli ve daha fazlası vardır" âyetini okudu. Müslim, İman 297, 298.
Bu hadisi Nesaî de Suhayb'den şöylece rivayet etmektedir: Suhayb dedi ki: Rasûlullah (sallallahu aleyhi ve sellem)'e şöyle denildi: Bu: 'İhsanda bulunanlara daha güzeli ve daha fazlası vardır" âyeti (ne demektir)? Hz. Peygamber şöyle buyurdu: "Cennetlikler cennete, cehennemlikler de cehenneme girdikten sonra bir münadi şöyle seslenir: Ey cennet ahalisi, size Allah nezdinde verilmiş bir söz vardır. O size vermiş olduğu bu sözünü yerine getirmek istiyor. Onlar, şöyle diyecekler: O, yüzlerimizi ağartmadı mı, mizanlarımızı (iyiliklerimizi) ağırlaş-tırmadı mı, bizi cehennem ateşinden korumadı mı? (.Hz. Peygamber devamla) buyurdu ki: Bunun üzerine yüce Allah hicabı açar, onlar da O'na bakarlar. Allah'a yemin ederim, Allah onlara kendisine bakmaktan daha çok sevdikleri ve daha çok gözlerini aydınlatıcı hiçbir şey vermiş değildir.Tirmizî, Sıfatu'l-Cenne 16, Tefsir 10. sûre 1; İbn Mâce, Mukaddime 13; Müsned, IV, 333.
İbn Kayyım rahımehullah Vasfu,l-Cennet adlı eserinde şu rivayetleri aktarır
Muhammed b. Cerir der ki:
... Ata'dan, Ka'b b. Acra'dan. Peygamber Sallallahu Aleyhi ve Sellem; "O güzel işler yapanlar için..." ayetinde, "Ziyade Rahmanın (c.c.) vechine bakmaktır." (İbn Cerir, Tefsir, XI, 74; en-Nihaye, II, 481)
İbn Cerir der ki:
... Übeyy b. Ka'b, Rasulullah'a Sallallahu Aleyhi ve Sellem Allah'ın Kitabındaki bu ziyadeyi sordum; "en güzeli Cennettir, Ziyade ise Allah Azze ve Celle'nin yüzüne bakmaktır, buyurdu demiştir." (İbn Cerir, Tefsir, XI, 74; en-Nihaye, II, 481)
Esed es-Sünne der ki:
... Ebu Musa, Rasûlullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem şöyle derken işittim demiştir:
"Allah Azze ve Celle kıyamet günü bir münadi yollar, münadi öndekilerin de arkadakilerinde işiteceği bir sesle şöyle seslenir:
"Ey Cennet ehli, Allah size en güzeli (el-Husna'yı) vadetmiştir, en güzeli Cennet'tir, ziyade ise Allah Azze ve Celle'nin yüzüne (vechine) bakmaktır." (İbn Kesir, en-Nihaye, II, 481; İbn Cerir, Tefsir, XI, 74)
İbn Vehb der ki:
... Ebu Musa Eş'ari, Rasûlullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem den şunu aktarmıştır:
"Kıyamet günü Allah bir münadiye emreder, münadi öndekilerede de arkadakilere de işittirecek bir sesle, ey Cennet ehli, Allah size el-Husna'yı ve Ziyade'yi va'detmiştir, el-Husna (en güzeli) Cennettir, Ziyade, Rahman'ın vechine bakmaktır, diye seslenir." (İbn el-Mübarek, Zevaid ez-Zühd, s. 27; Ibn Kesir, en-Nihaye, II, 480'de böyle mevkuf olarak der.)
Abdullah b. el-Mübarek der ki:
... Ebu Musa el-Eş'ari, Basra Camii'nde insanlara hitab ile şöyle söylüyordu:
"Allah kıyamet günü Cennet ehline bir melek gönderir, melek, ey Cennet ehli, Allah, size vadettiklerini gerçekleştirdi mi der. Bakarlar, süsleri elbiseleri, nehirleri, tertemiz eşleri görüp, evet, Allah, bize vadettiklerini gerçekleştirmiştir, derler. Sonra melek üç kez, Allah, size vadettiklerini gerçekleştirmiş midir, der. Vadolunduklarından gerçekleşmedik bir şey bulamayıp, evet, derler. Melek der ki, sadece bir şey kalmıştır, şöyle ki Allah Azze ve Celle güzel işler yapanlar için en güzeli ve ziyade vardır buyuruyor, bakın, en güzeli Cennettir, ziyade ise Allah Teala'nın vechine bakmaktır." (İbn el-Mübarek, Zevaid ez-Zühd, s. 27)
Esbat b. Nasr'ın Tefsirinde geçer:
... İbn Mes'ud "güzel işler yapanlar için..." "ayetinde en güzeli Cennet, ziyade, Allah'ın vechine bakmaktır, kater (toz-toprak) ise karalıktır" demiş. (Kurtubi, Tefsir, VIII, 331)
(Seleften) "en güzeli Cennet, Ziyade ise Allah'ın vechine bakmaktır" diyen diğer zevat Abdurrahman b. Ebi Leyla, Amir b. Sa'd İsmail b. Abdirrahman, es-Süddi, ed-Dahhak b. Müzahim, Abdurrahman b. Sabit, Ebu îshak es-Sebii, Katade, Said b. el-Müseyyib, el-Hasen el-Basri, İbn Abbas'ın Mevlası İkrime ve Mücahid b. Cebr'dir.
İbn Kayyım rahımehullah der ki; Bu konuda onlardan gelen hadisler sahihtir. bkz Vasfu,l-Cennet
"Onlar için orada istedikleri var ve bizim yanımızda bir de fazla (mezid) var." (Kaf, 35)
Taberi der ki:
Ali b. Ebi Talib ve Enes b. Malik, "mezid, Allah Azze ve Celle'nin vechine (Yüzüne) bakmaktır." demişlerdir. (Kurtubi, Tefsir, XVII, 21)
İmam Ahmed der ki:
... Ebu Miclez şöyle söyler:
"Ammar bize namaz kıldırdı ve çok kısa tuttu. Ona bunu yadırgadılar. Dedi ki: Rükû ve secdeleri tam yapmadım mı? Evet, yaptın, dediler. Ancak ben, namazda rasulullah'ın Sallallahu Aleyhi ve Sellem yaptığı bir duayı yaptım. O da şudur:
"Allah'ım gaybi bilmen ve mahlukata kadir olman hakkı için, yaşamayı benim için hayırlı bildiğin sürece beni yaşat, ölümü benim için hayırlı bildiğin zaman beni öldür. Gayb ve şehadet aleminde Sen'den korkmayı, gazab ve rıza halinde hakkı söylemeyi, zenginlik ve fakirlik halinde orta yollu gitmeyi, yüzüne bakma lezzetini zora koşan bir darlık, saptırıcı bir fitne çekmeksizin sana kavuşma arzusunu isterim Sen'den, Allah'ım bizi iman ziyneti ile beze. Bizi hidayete ermiş yol göstericiler eyle."
Bunu İbn Hıbban ve Hakim, Sahihlerinde rivayet etmişlerdir.
(Ahmed, Müsned, IV, 264; İbn Hıbban, rk. 509. Mevarid; Hakim el-Müstedrek, I, 524-525'de isnadı sahihtir, Buhari Müslim rivayet etmemiştir, demiş, Zehebi de buna muvafakat göstermiştir.) bkz; İbn Kayyım Vasfu,l-Cennet
