Sayısal olarak Diyarbakır’daki inanç turizm envanteri Mekke ve Medine’den sonra,Suriye ,Ürdün,Irak ve Kudüs’ten önce gelmektedir.

Diyarbakır’da 30’unun mezarı belli 541 sahabe yatmaktadır.
Diyarbakır Eğil’de İsimleri Kur’an-ı Kerimde geçen Hz.Zülküfl,Hz.Elyesa,Hz.Süleyman’ın katibi Harun’u asefi,Nebi Zennun(Hz.Yunus),Nebi Melak ,Harutyatmaktadır.Hz.Danyal ile ilgili olarak da güçlü veriler vardır.
Diyarbakır yakınında Reha şehrinin İdrisAS) tarafından yapıldığı,Ergani Otluca köyünde ilk demir işletmeciliğini başlattığı tarihi kitaplarda kayıtlıdır
Ergani Otluca(Kızılca) köyünde Hz.Şit’in oğlu Hz.Adem’in altıncı göbek torunu Hz.Enuş yatmaktadır
Diyarbakır’da Fis kayasında Yunus peygamberin makamı,Ergani’de Zülküfl peygamber makamı vardır.
Diyarbakır’da Ulu camii beşinci haremi şerifdir.Hz.Musa zamanında yapılmıştır.
Bırkleyn mağarasında Hz.Hızır'la Zülkarneynin karşılaştığı Diyarbakır efsanelerinde ve bunu teyiden İslami kaynaklarda ifade edilmektedir
Diyarbakırdaki sinagogta Hz.İlyas'a peygamberlik gelmiştir.Silvan'da Hz.İsa zamanından kalma bir kilse duvarı vardır.Silvan Cerciş peygamberce yapılmıştır
Hani’de yeni ismi Duru olan Derkam(Deyrur rakim) köyünde eshabı rakim,Lice Yencülüs dağında eshab-ı kehfe ait mağaralarla ilgili belgeler son derece güçlüdür.

Diyarbakır’da Metfun Bulunan Peygamberler:

1-Hz. Zülkifl (Aleyhisselam) Eğil’de. Kur’an’da ismi 2 defa geçmektedir (el-Enbiya:85-86).
2-Hz. Elyesa’ (Aleyhisselam) Eğil’de. Kur’an’da ismi 2 defa geçmektedir (En’am:86, Sâd:48).
3-Hz. Nebi Harun-ı Âsafi (Aleyhisselam) Hz.Süleyman’ın Katibi. Eğil’de
4-Hz. Nebi Hellâk (Aleyhisselam) Eğil’de
5-Hz. Nebi Harut (Aleyhisselam) Eğil’de
6-Hz. Enuş (Aleyhisselam) Ergani Otluca Köyünde
7-Hz. Nebi Zennun (Aleyhisselam) Eğil’de

Diyarbakır’da Makamı Bulunan Peygamberler:
8-Hz. Yunus (Aleyhisselam) (Yedi yıl Fiskaya’da kaldı) Diyarbakır merkezde
9-Hz. İlyas (Aleyhisselam) Diyarbakır’da kendisine Peygamberlik verildi. Diyarbakır merkez Hasırlı Mahallesinde bulunan Sinagog’da.
10-Hz. Zülkifl (Aleyhisselam) Ergani Makam Dağında
Diyarbakırda ayrıca Hz.Zülkarneyn,Hz.Hızır,Hz.Cercis ve Eshab-ı kehfle ilgili güçlü veriler mevcuttur
11.Eshab-ı Kehf Lice’de, (Dünyada 33 mekanda bu tip mağaradan söz edilmektedir.Ancak Diyarbakırda Yencülüs dağı,Dakyanus harabesi ve Fis(Efsus) ovasının olması olaya ayrı bir önem kazandırıyor.)
12.Hz.Cercis Silvan ve Diyarbakır merkezde
13.Hz.Hızır ise ,Lice-Bırkleyn ,Diyarbakır merkezde Hızır ilyas mahalle ve kilisesi ve Hızır İlyas, Hızırpınarı köyleriyle ilgili kıssaları vardır.
14.Hz.Zülkarneyn :İslam Tarihleri(El-Mesudi,vakidi,İbnülesir) Lice’de Zülkarneyn mağara ve kalesinin bulunduğu yere ‘Zülkarneyn’ demektedir.Halk ise burada Hz.Zülkarneynle Hz.Hızır’ın buluştuğunu söylemektedir.(: Muhsine Helimoğlu Yavuz:Diyarbakır efsaneleri)
15. Hz.İsa:
a)Silvan ilçesine İncil’de Tigranocorte denmektedir.Ayrıca MS.410 yılında İrandan 40 hristiyan şehidin kemiklerinin getirilip surlara yerleştirilmesiyle Martiropolis(Şehitler şehri ) ünvanını almıştır.Silvanda Hz.İsa zamanından kalma bir klilise duvarı vardır.
b)Eğil bir piskoposluk merkeziydi.Burada bulunan bir mağara kilisede Eğilli(Efesli) Yuhanna tarafından Yuhanna incilinin yazıldığı yöre halkı tarafından ifade edilmektedir.Bu kilsede şehit Mar Abay isimli aziz yatmaktadır.
c)Diyarbakırda surlarda 83 sur vardır.Ancak MS.349 ve sonrasında 72 havariyi temsilen 72 burç yapılmıştır.Diğer burçlar sonradan ilave edilmiştir.İçkalede bulunan Saint George(Cercis) kilisesi ise Cercis nebi ile yaşıttır
Diyarbakır ayrıca bir Süryani patriklik merkezi idi(Diyarbakır salnamesi 1/127)
16.Hz.Musa:Evliya Çelebi ,Rum tarihçilerine ve ibranice yazılı bir sütunu kaynak alarak Ulu camiinin orta kısmının Hz.Musa zamanında yapıldığını ifade etmektedir.
17.Hz.Eyüp 1518 Tarihli tahrirde Hz.Eyüp’ün mezarı Çüngüşte Hasud köyündedir.
Defterde kaydedildiğine göre bu köy Çüngüş’ün kuzeyinde olup peygamber Eyyub’un vakfı, ve anlaşıldığı kadarıyla kabrin kendisi de bu köyün yakınlarında idi. Peygamber h.z Eyyub’un olduğu sanılan bu mezar şüphesiz bir çok ziyaretçileri bu köye celb ediyordu. Dolayısıyla köy sakinlerinin temin ettiklerine ilaveten yemekler için 19 akçe harcanması hayret verici olmalı. Bu köyün, kabre olan yakınlığından dolayı gelişmiş olması muhtemeldir. (Kr. Dursun beg, “Tarih-iEbu’l Feth”, TOEM, 1330, s.66)
( M.Mehdi İlhan:Amid (Diyarbakır)TTK.2000.s:116-117)
18.MollaGürani Hilarda doğmuş ve Diyarbakırda eğitim görmüştür.
19.Hz.İdris:Otluca köyü bölgesinde Hz.Enuş peygamberin cenaze namazını kılmış,ilk terzilik,yazı ve demirciliği burada yapmıştır.

Diyarbakır’da Bulunan Sahabe Sayısı:

Diyarbakır hicri 18, miladi 27 mayıs 639 da fetih edildi. Diyarbakır’da şehit sahabe sayısı Hz. Süleyman Camiinde medfun bulunan 27 şehit sahabedir ve değişik mekanlarda da şehit kabirleri vardır. Eceli ile vefat eden sahabe veya tabiin sayısı ise Vali Sultan Sa’sa ve 500 İslam askeri olarak verilmektedir. Bu 500 rakamı, fetihten sonra İslam ordusunun Diyarbakır’da bırakılanların sayısıdır. Bu husus Diyarbakır Ulu Camii deki belgede ve Vakidi de geçmektedir. Bu belgenin kopyası Diyarbakır Valiliği ve İl Müftülüğünde bulunmaktadır. Fetihten sonra sahabe ve tabiinler ailelerini de Diyarbakır’a getirmesiyle bu sayı daha yüksektir. Diyarbakır’da gerek şehit olarak ve gerekse eceli ile vefat eden bu sayıdan çok daha Sahabe ve tabiin olduğu kanaatindeyiz. MS.639’da sahabiler ailesini de yanına aldırdığını tarihi kaynaklardan öğreniyoruz. Hz. İyaz bin Ganem’in ailesi Diyarbakır’da Ebu Eyyub ailesi olarak anılır. Diyarbakır’ın ilk valisi Hz. Sultan Sa’saa da fetihten sonra Diyarbakır’a ailesini getirtmiştir. Şair Hicazi bu soydandır. Sahabi ve tabiinler Kur’an-ı Kerim ve Hadis-i Şerifler de övülmüştür. (Tevbe:100) (Ahmet bin Hanbel V, 248, 257, 265)



Diyarbakır’da Metfun bulunan Peygamber ve Sahabe Nesli:
Nebiler ve Sahabe kenti olan Diyarbakır merkez ve çevresinde, birçok Peygamber ve Sahabe nesli bulunmaktadır.
Peygamber Efendimizden önceki peygamber nesli dışında, günümüzde birçok Seyyidler, Ensariler ve Abbasi ailesi ile Hz.Ebu Bekir (Radiyallahu Anh) ve Hz.Ömer (Radiyallahu Anh) neslinde olan aileler Diyarbakır’da bulunmaktadır. Diyarbakır’da bulunduğuna inandığımız Sahabe neslinde olan birçok ailenin elinde ise, aile şeceresi olmadığından Sahabe Nesli olduğu bilinmemektedir.




Diyarbakır’da Metfun Bulunan Sahabiler (Vakidi’de geçen):
1-Süleyman ibn-i Halid (Radiyallahu Anh)
2-Amir b. Ehves (Radiyallahu Anh)
3-Huzeyde b. Sabit (Radiyallahu Anh)
4-İmran b. Bişr (Radiyallahu Anh)
5-Selem b. Yes’ub (Radiyallahu Anh)
6-Macid b. Talha (Radiyallahu Anh)
7-Musanna b. Asim (Radiyallahu Anh)
8-Salim b. Adiyy (Radiyallahu Anh)
9-Malik b. Hafiz (Radiyallahu Anh)
10-Hattab b. Cerir (Radiyallahu Anh)
11-Efleh b. Saide (Radiyallahu Anh)


Diyarbakır’da (Çeşitli Mekanlarda) Metfun Bulunan Sahabiler:
1-Malik-i Eşter (Radiyallahu Anh) Bu mekanda Parmağı medfundur. Balıkçılarbaşı Aşefçiler Sokakta,
2-Mir Seyyaf (Radiyallahu Anh) Hasırlı Mah. Kardeniz 2 Sk
3-Sahad bin Ebi Vakkas Ebul Muhsin (Radiyallahu Anh) Dağ Kapıda kapının yanında


4-Sa’saa bin Sühân (Radiyallahu Anh) Ulu Camii yanı, Hasan Paşa Hanı karşısı
5-Mirsiyap (Radiyallahu Anh) Şeyh Matar (Dört ayaklı) Camii bahçesinde
6-Ebul Mücin (Hançer-i Güzel) (Radiyallahu Anh)::Lalabey mahallesinde

Diyarbakır’da (Hz.Süleyman Camii’nde) Metfun Bulunan Sahabiler:
Hz.Süleyman, Hz.Rıdvan, Hz Mesut, Hz.Beşir, Hz.Hamza, Hz.Amr, Hz.Sabe, Hz.Sabit, Hz.Zeyd 2, Hz.Halid 2, Hz.Numan, Hz.Muhammed 2, Hz.Abdullah 3, Hz.Hasan 2, Hz.Ka’b-Zişan, Hz.Fudayl, Hz.Malik, Hz.Fahr, Hz.Ebul Hamd, Hz.Ebu Nasr, Hz.Muğire (Radiyallahu Anhum).

Emeğine sağlık Gül-i Cennet;
bilmiyordum Diyarbakır'da meftun bu kadar mübarek insan varmış, Allah'ın rahmeti, selamı olsun.

bunlar Diyarbakırdamıymış ? Hiç duymamıştım , Allah Razı Olsun Gül-i Cennet abla ..

Allah sizden de Razı olsun inş..evet sahabenin çokluğu açısından Mekke Medine'den sonra üçüncü şehir Diyarbakır..Haliyle Diyarbakır'ı fethe gelenlerden bir kısmı şehit olmuş, bir kısmı da yerleşip nesillerini Diyarbakır'da devam ettirmiş..Böyle bakınca bir çok aile hem seyyid hemde sahabe torunu..

hmm ne kadar güzel birşey ..

diyarbakır doğu da ki İSTANBULUMUZ... ve hz ömer aldı alalı kafirler girmemiş.(tarih hocam söylemişti..doğruluğunu bilmiyorum)... neden oralar da ömerler çoktur (ömer ismini çok koyarlar)... belki de bu anekdot hocamın söylediğini destekliyor..şimdi korkuyorum orası kafir ellere düşme tehdidi altında...

bu kadarını bende bilmiyordum
Gül-i Cennet çok teşekkürler